Κρυφή κάμερα στο σπίτι: τι επιτρέπει ο νόμος

Οι κάμερες έγιναν φθηνές, μικρές και εύκολες στη χρήση. Μια συσκευή στο μέγεθος κουμπιού συνδέεται στο Wi-Fi και στέλνει εικόνα και ήχο στο κινητό σας. Δεν είναι παράξενο λοιπόν που όλο και περισσότεροι αναρωτιούνται αν μια κρυφή κάμερα στο σπίτι είναι νόμιμη: για να δουν τι κάνει η νταντά, αν ο σύντροφος φέρνει κάποιον όσο λείπουν, ή ποιος παίρνει πράγματα από το συρτάρι.

Η απάντηση εξαρτάται από τρία πράγματα: ποιον καταγράφετε, σε ποιο σημείο και αν καταγράφετε ήχο. Ακολουθεί μια ήρεμη, προσεκτική εξήγηση. Είναι γενική ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή, και για τη δική σας περίπτωση χρειάζεστε δικηγόρο.

Το νομικό πλαίσιο σε απλά λόγια

Τέσσερα κείμενα είναι τα βασικά σημεία αναφοράς:

• Άρθρο 19 του Συντάγματος. Προστατεύει το απόρρητο της επικοινωνίας. Η παράγραφος 3 απαγορεύει τη χρήση αποδεικτικών μέσων που αποκτήθηκαν κατά παράβαση του απορρήτου και της ιδιωτικής ζωής.
• Άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα. Αφορά την παράνομη παρακολούθηση και καταγραφή συνομιλιών, καθώς και την καταγραφή ιδιωτικών πράξεων με τρόπο που προσβάλλει την ιδιωτική ζωή.
• GDPR (Κανονισμός 2016/679). Η εικόνα ενός αναγνωρίσιμου ανθρώπου είναι προσωπικό δεδομένο. Ο Κανονισμός εξαιρεί τις «αποκλειστικά προσωπικές ή οικιακές δραστηριότητες», αλλά η εξαίρεση αυτή είναι στενή.
• Ν. 4624/2019. Είναι ο ελληνικός νόμος που συμπληρώνει τον GDPR, μεταξύ άλλων και για την επεξεργασία δεδομένων στο πλαίσιο της εργασίας.

Η κάμερα ασφαλείας για το δικό σας σπίτι

Η πιο συνηθισμένη και, υπό προϋποθέσεις, θεμιτή περίπτωση: θέλετε να προστατέψετε το σπίτι σας από διάρρηξη όσο λείπετε.

Μια κάμερα που καλύπτει την πόρτα εισόδου από μέσα, τον κήπο σας ή το μπαλκόνι σας, και που γνωρίζουν όσοι ζουν στο σπίτι, γενικά δεν δημιουργεί πρόβλημα. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν:

• η κάμερα βλέπει τον δρόμο, το πεζοδρόμιο ή την είσοδο της πολυκατοικίας
• καλύπτει το μπαλκόνι, το παράθυρο ή την αυλή του γείτονα
• καταγράφει συνεχώς ήχο

Στις περιπτώσεις αυτές η «οικιακή εξαίρεση» του GDPR κατά κανόνα δεν ισχύει, και εφαρμόζονται κανόνες για ενημέρωση, περιορισμένο χρόνο διατήρησης και αναλογικότητα. Αν σκέφτεστε σύστημα ασφαλείας, η σωστή σχεδίαση από την αρχή γλιτώνει πολλά προβλήματα. Δείτε τα συστήματα ασφαλείας.

Γιατί ο ήχος αλλάζει τα πάντα

Η καταγραφή εικόνας και η καταγραφή ήχου δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Μια κάμερα που ηχογραφεί καταγράφει συνομιλίες: τηλεφωνήματα, κουβέντες ανάμεσα σε άλλους, προσωπικές στιγμές.

Η καταγραφή ιδιωτικής συνομιλίας χωρίς τη συγκατάθεση των συμμετεχόντων είναι το κεντρικό ζήτημα του άρθρου 370Α ΠΚ. Πολλές οικιακές κάμερες έχουν το μικρόφωνο ενεργό από προεπιλογή. Αν έχετε κάμερα, ελέγξτε τις ρυθμίσεις της και απενεργοποιήστε τον ήχο, εκτός αν έχετε πάρει συγκεκριμένη νομική συμβουλή. Περισσότερα στο άρθρο για την ηχογράφηση συνομιλίας.

Τι δεν επιτρέπεται

Με σαφήνεια, τα παρακάτω δεν επιτρέπονται ή σας εκθέτουν σε σοβαρό νομικό κίνδυνο:

1. Κρυφή κάμερα για τον/τη σύζυγο ή σύντροφο. Ο άλλος ενήλικας έχει δικαίωμα στην ιδιωτική του ζωή και μέσα στο κοινό σπίτι. Η κρυφή καταγραφή του για να «αποδείξετε» κάτι δεν είναι νόμιμος δρόμος, και τα ευρήματα κινδυνεύουν να μη ληφθούν υπόψη.
2. Κάμερες σε υπνοδωμάτια, μπάνια και χώρους αλλαγής ρούχων άλλων ενηλίκων. Εδώ η προσβολή της ιδιωτικής ζωής είναι η πιο βαριά.
3. Κρυφή καταγραφή ενοικιαστή ή επισκέπτη. Ένα σπίτι που νοικιάζετε, είτε μακροχρόνια είτε βραχυχρόνια, είναι ιδιωτικός χώρος του ενοικιαστή όσο διαρκεί η μίσθωση.
4. Ηχογράφηση συνομιλιών τρίτων μέσω κάμερας, «έξυπνου» ηχείου ή οποιασδήποτε συσκευής.
5. Δημοσίευση ή διάδοση πλάνων που δείχνουν άλλους σε ιδιωτικές στιγμές, ακόμη κι αν η καταγραφή αρχικά ήταν θεμιτή.

Οι δύσκολες περιπτώσεις

Νταντά, φροντίστρια, οικιακή βοηθός

Όταν κάποιος εργάζεται στο σπίτι σας, εσείς είστε εργοδότης και ο χώρος είναι και χώρος εργασίας του. Η κάμερα δεν απαγορεύεται απόλυτα, αλλά πρέπει ο εργαζόμενος να ενημερωθεί, ο σκοπός να είναι συγκεκριμένος, όπως η ασφάλεια ενός μικρού παιδιού, και η κάλυψη να είναι αναλογική. Αναλυτικά στο άρθρο για τον έλεγχο νταντάς ή φροντίστριας.

Ανήλικα παιδιά

Οι γονείς έχουν ευθύνη για την ασφάλεια των παιδιών τους, και ένα baby monitor στο δωμάτιο ενός μωρού είναι αυτονόητο. Όσο μεγαλώνει το παιδί, όμως, η κάμερα στο δωμάτιό του γίνεται όλο και λιγότερο αναλογική. Ένας έφηβος έχει κι αυτός ιδιωτικότητα, και η εμπιστοσύνη συχνά προστατεύει περισσότερο από την καταγραφή.

Ηλικιωμένος γονέας

Μια κάμερα που βοηθά να δείτε αν ένας ηλικιωμένος έπεσε μπορεί να είναι πολύτιμη. Αν ο ίδιος έχει ικανότητα να αποφασίζει, χρειάζεται η συγκατάθεσή του. Αν υπάρχει φροντιστής, ισχύουν όσα αναφέραμε για τους εργαζόμενους.

Κάμερα για να «πιάσετε» κάποιον που κλέβει

Ένα σενάριο που ακούμε συχνά: λείπουν χρήματα ή κοσμήματα και υποψιάζεστε κάποιον που μπαίνει στο σπίτι. Η επιθυμία να τον «πιάσετε στα πράσα» με κρυφή κάμερα είναι κατανοητή. Αν όμως ο άνθρωπος αυτός είναι εργαζόμενος ή συγκάτοικος, η κρυφή καταγραφή μπορεί να δημιουργήσει νομικό πρόβλημα σε εσάς, ενώ ένα πλάνο χωρίς σωστό πλαίσιο συχνά δεν αποδεικνύει όσα νομίζετε.

Πιο ασφαλή πρώτα βήματα είναι η καταγραφή του τι λείπει και πότε, η αλλαγή κλειδαριών ή κωδικών, ένα χρηματοκιβώτιο, και η καταγγελία στην αστυνομία. Αν χρειάζεται έρευνα, υπάρχουν νόμιμοι τρόποι να γίνει.

Τι γίνεται με τα πλάνα που ήδη έχετε

Αν έχετε ήδη υλικό από κάμερα στο σπίτι και αναρωτιέστε αν μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε, μην το στείλετε σε κανέναν και μην το ανεβάσετε πουθενά. Κρατήστε αντίγραφο με τα αρχικά μεταδεδομένα, δηλαδή ημερομηνία και ώρα όπως τα κατέγραψε η συσκευή, και πάρτε το μαζί σας στον δικηγόρο. Εκείνος θα κρίνει αν και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί, με βάση το πού ήταν η κάμερα, ποιος γνώριζε την ύπαρξή της και αν υπήρχε ήχος.

Η αντίστροφη ανησυχία: μήπως με καταγράφουν

Πολλοί μας καλούν επειδή υποψιάζονται ότι καταγράφονται οι ίδιοι: σε σπίτι που μοιράζονται με πρώην σύντροφο, σε ενοικιαζόμενο κατάλυμα, ή επειδή κάποιος φαίνεται να ξέρει πράγματα που ειπώθηκαν μόνο μέσα στο σπίτι. Ένας επαγγελματικός έλεγχος χώρου εντοπίζει κάμερες, μικρόφωνα και πομπούς, ενσύρματους και ασύρματους, και καταγράφει τα ευρήματα με τρόπο που να μπορείτε να τα αξιοποιήσετε.

Αν βρείτε μόνοι σας κάτι ύποπτο, μην το πετάξετε και μην το συζητήσετε μέσα στον ίδιο χώρο. Φωτογραφίστε το όπως βρίσκεται και μιλήστε με δικηγόρο ή με την αστυνομία. Για μια πρώτη αυτοαξιολόγηση, δείτε το εργαλείο ελέγχου παρακολούθησης.

Πριν εγκαταστήσετε κάμερα: πέντε ερωτήσεις

• Ποιο συγκεκριμένο πρόβλημα θέλω να λύσω;
• Ποιοι άνθρωποι θα εμφανίζονται στην εικόνα και το γνωρίζουν;
• Βγαίνει η εικόνα έξω από τον δικό μου ιδιωτικό χώρο;
• Είναι ο ήχος απενεργοποιημένος;
• Πόσο καιρό κρατώ τα πλάνα και ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά;

Αν σε κάποια από αυτές δυσκολεύεστε να απαντήσετε, μιλήστε με δικηγόρο πριν την εγκατάσταση.

Μια καλή πρακτική είναι να γράψετε σε ένα χαρτί τις απαντήσεις και να τις κρατήσετε. Αν ποτέ χρειαστεί να εξηγήσετε γιατί και πώς εγκαταστήσατε μια κάμερα, η τεκμηρίωση ότι σκεφτήκατε την αναλογικότητα από την αρχή έχει αξία.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε

Το γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας σε ιδιωτικές έρευνες και ηλεκτρονικά αντίμετρα, βοηθά με νόμιμους τρόπους: έλεγχο για κρυφές συσκευές, σωστή σχεδίαση συστημάτων ασφαλείας, και, όταν υπάρχει πραγματικό ερώτημα, έρευνα με μεθόδους που ο νόμος επιτρέπει. Δεν τοποθετούμε κρυφές κάμερες για καταγραφή άλλων ενηλίκων.

Η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και κάθε εργασία ξεκινά με γραπτή εκτίμηση κόστους. Καλέστε μας οποιαδήποτε ώρα στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε στο contact@ldi.gr.