Τι επιτρέπεται σε έναν ντετέκτιβ στην Ελλάδα και τι όχι

Η εικόνα που έχουμε για τους ντετέκτιβ προέρχεται κυρίως από ταινίες: κρυφά μικρόφωνα, «φίλοι» στην αστυνομία, πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Στην πραγματικότητα, το τι επιτρέπεται σε έναν ντετέκτιβ στην Ελλάδα ορίζεται από αυστηρούς κανόνες για την ιδιωτική ζωή, το απόρρητο των επικοινωνιών και την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Το να γνωρίζετε αυτά τα όρια δεν είναι νομική λεπτομέρεια. Σας προστατεύει από δύο κινδύνους: να πληρώσετε για στοιχεία που δεν θα γίνουν ποτέ δεκτά και να βρεθείτε εσείς εκτεθειμένοι νομικά επειδή ζητήσατε κάτι παράνομο.

Το νομικό πλαίσιο σε τρεις γραμμές

• Άρθρο 19 του Συντάγματος: το απόρρητο των επιστολών και κάθε μορφής επικοινωνίας είναι απολύτως απαραβίαστο. Η παράγραφος 3 ορίζει ότι αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν κατά παράβασή του δεν λαμβάνονται υπόψη.
• Άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα: τιμωρεί την παράνομη παρακολούθηση, παρεμβολή και καταγραφή συνομιλιών και επικοινωνιών.
• GDPR (Κανονισμός 2016/679) και ν. 4624/2019: κάθε συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων χρειάζεται νόμιμη βάση, σαφή σκοπό και αναλογικότητα.

Πάνω σε αυτό το πλαίσιο κινείται κάθε σοβαρός ιδιωτικός ερευνητής.

Τι επιτρέπεται

Παρατήρηση σε δημόσιους χώρους

Ο ερευνητής μπορεί να παρατηρεί και να καταγράφει όσα συμβαίνουν σε χώρους προσβάσιμους στο κοινό: δρόμους, καταστήματα, εισόδους κτιρίων, χώρους στάθμευσης. Το φωτογραφικό ή οπτικοακουστικό υλικό από δημόσιους χώρους πρέπει να εξυπηρετεί συγκεκριμένο, νόμιμο σκοπό, να είναι αναλογικό και να μη δημοσιοποιείται.

Έρευνα σε δημόσιες πηγές και μητρώα

Εταιρικά μητρώα, δημοσιεύσεις, δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, δημόσιο περιεχόμενο στα κοινωνικά δίκτυα και άλλες ανοιχτές πηγές. Η τέχνη δεν βρίσκεται στην πρόσβαση, αλλά στη διασταύρωση και την ερμηνεία.

Επιτόπια έρευνα και συνομιλίες

Επισκέψεις σε διευθύνσεις, συζητήσεις με γείτονες, συνεργάτες ή μάρτυρες που επιθυμούν να μιλήσουν, εντοπισμός προσώπων που έχουν αλλάξει διεύθυνση.

Έλεγχοι στις δικές σας συσκευές και χώρους

Έλεγχος για κοριούς και κρυφές κάμερες στο σπίτι ή στο γραφείο σας, έλεγχος για λογισμικό παρακολούθησης στο δικό σας κινητό ή υπολογιστή, ανάκτηση δεδομένων από δικές σας συσκευές.

Παρακολούθηση συσκευών με νόμιμη βάση

Σε συσκευές που σας ανήκουν, σε συσκευές ανήλικων παιδιών σας με τρόπο ανάλογο της ηλικίας τους, και σε εταιρικές συσκευές βάσει γραπτής πολιτικής χρήσης που γνωρίζουν οι εργαζόμενοι. GPS σε δικά σας οχήματα ή στον στόλο της εταιρείας σας.

Τι δεν επιτρέπεται

Εδώ δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Ένας νόμιμος ερευνητής δεν:

• παρακολουθεί ή καταγράφει τηλεφωνικές συνομιλίες τρίτων,
• αποκτά πρόσβαση σε λογαριασμούς email, κοινωνικών δικτύων ή εφαρμογών μηνυμάτων άλλου,
• διαβάζει μηνύματα από το κινητό άλλου ενήλικα, ακόμη κι αν ο πελάτης έχει «πρόσβαση»,
• εγκαθιστά κρυφό λογισμικό ή GPS σε κινητό ή αυτοκίνητο άλλου ενήλικα,
• εισέρχεται σε ιδιωτικούς χώρους χωρίς άδεια ή καταγράφει μέσα σε αυτούς,
• αποκτά τραπεζικά, τηλεπικοινωνιακά ή φορολογικά δεδομένα τρίτων,
• αντλεί πληροφορίες από αστυνομικές ή άλλες κρατικές βάσεις δεδομένων,
• παρουσιάζεται ως αστυνομικός ή δημόσιος υπάλληλος.

Αν ένα γραφείο σας προτείνει κάτι από τα παραπάνω, θεωρήστε το σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι. Ο οδηγός μας για το πώς να επιλέξετε ντετέκτιβ εξηγεί τι άλλο να προσέξετε.

Αν αναρωτιέστε για μια μέθοδο που δεν αναφέρεται εδώ, ο απλός κανόνας είναι ο εξής: ό,τι απαιτεί πρόσβαση σε επικοινωνίες, συσκευές, λογαριασμούς ή ιδιωτικούς χώρους άλλου ενήλικα χωρίς τη συναίνεσή του δεν είναι δουλειά ιδιωτικού ερευνητή. Ό,τι στηρίζεται σε παρατήρηση, δημόσιες πηγές, μαρτυρίες και ελέγχους σε δικά σας πράγματα, κατά κανόνα μπορεί να σχεδιαστεί νόμιμα.

Γιατί η νομιμότητα σας συμφέρει

Τα στοιχεία πρέπει να «στέκουν»

Τα περισσότερα αποτελέσματα μιας ιδιωτικής έρευνας προορίζονται για κάποια χρήση: δικαστήριο, διαπραγμάτευση, ασφαλιστή, εσωτερική απόφαση επιχείρησης. Ένα στοιχείο που αποκτήθηκε παράνομα δεν λαμβάνεται υπόψη και μπορεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία όλων των υπολοίπων. Περισσότερα στο άρθρο για το πότε τα στοιχεία ενός ντετέκτιβ γίνονται δεκτά στο δικαστήριο.

Ο εντολέας δεν είναι «αθώος παρατηρητής»

Όποιος αναθέτει ή διευκολύνει μια παράνομη παρακολούθηση μπορεί να βρεθεί κι ο ίδιος αντιμέτωπος με ποινικές και αστικές συνέπειες. Σε μια οικογενειακή διαφορά, η αποκάλυψη ότι παρακολουθήσατε παράνομα τον άλλον μπορεί να στραφεί εναντίον σας.

Η υπόθεση γίνεται πιο ισχυρή, όχι πιο αδύναμη

Η νόμιμη έρευνα δεν είναι «ελαφρύτερη» εκδοχή. Ένα καλά τεκμηριωμένο χρονολόγιο από δημόσιους χώρους, μια αξιόπιστη μαρτυρία και μια σωστή έρευνα σε δημόσιες πηγές πείθουν συχνά περισσότερο από ένα αμφίβολο στιγμιότυπο οθόνης.

Μερικά συχνά παραδείγματα

Υποψία απιστίας. Επιτρέπεται η παρατήρηση και καταγραφή σε δημόσιους χώρους, ώστε να τεκμηριωθούν συναντήσεις και μετακινήσεις. Δεν επιτρέπεται ο έλεγχος του κινητού του συντρόφου ή η τοποθέτηση GPS στο αυτοκίνητό του. Δείτε πώς δουλεύει ένα νόμιμο τεστ απιστίας.

Έλεγχος ιστορικού. Επιτρέπεται η έρευνα σε δημόσιες πηγές, μητρώα και επιτόπια. Το ποινικό μητρώο τρίτου λαμβάνεται μόνο από το ίδιο το πρόσωπο ή από όποιον έχει έννομο συμφέρον, μέσα από τη νόμιμη διαδικασία.

Εργαζόμενος σε αναρρωτική. Μπορεί να τεκμηριωθεί δραστηριότητα σε δημόσιους χώρους, αναλογικά και για συγκεκριμένο σκοπό. Δεν επιτρέπεται η πρόσβαση στα προσωπικά του μηνύματα ή λογαριασμούς.

Οφειλέτης που «εξαφανίστηκε». Μπορεί να εντοπιστεί η διεύθυνσή του και να ερευνηθούν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία περιουσίας. Τραπεζικοί λογαριασμοί δεν ερευνώνται από ιδιώτες· αυτό γίνεται μέσα από τη δικαστική διαδικασία.

Η αναλογικότητα στην πράξη

Ακόμη και όταν μια μέθοδος είναι επιτρεπτή, δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται απεριόριστα. Η αρχή της αναλογικότητας, που διατρέχει τον GDPR, σημαίνει στην πράξη:

• Συλλέγονται μόνο τα στοιχεία που χρειάζονται για τον συγκεκριμένο σκοπό. Αν το ζητούμενο είναι μια διεύθυνση, δεν καταγράφεται ολόκληρη η ζωή του προσώπου.
• Η παρακολούθηση διαρκεί όσο χρειάζεται για να απαντηθεί το ερώτημα, όχι επ' αόριστον.
• Τρίτα πρόσωπα που εμφανίζονται τυχαία στο υλικό προστατεύονται και δεν γίνονται αντικείμενο έρευνας.
• Το υλικό παραδίδεται μόνο στον εντολέα ή στον δικηγόρο του και δεν δημοσιοποιείται.
• Μετά το τέλος της υπόθεσης, τα δεδομένα δεν κρατούνται χωρίς λόγο.

Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε σε κάθε γραφείο

Πριν αναθέσετε μια υπόθεση, ρωτήστε ευθέως:

1. Ποιος είναι ο αριθμός άδειας;
2. Με ποιες μεθόδους θα γίνει η έρευνα;
3. Τι ακριβώς θα παραλάβω στο τέλος;
4. Θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το υλικό από τον δικηγόρο μου;
5. Θα λάβω γραπτή εκτίμηση κόστους πριν την έναρξη;

Ένα σοβαρό γραφείο ιδιωτικών ερευνών απαντά σε όλα με σαφήνεια. Αν οι απαντήσεις είναι αόριστες ή υπόσχονται «τα πάντα», κρατήστε απόσταση.

Πώς δουλεύει το γραφείο μας

Ο Πέτρος Δρόλιας είναι αδειοδοτημένος ιδιωτικός ερευνητής (Αρ. Αδείας 4891/7/1/90-δ’) με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας και περισσότερες από 1.500 υποθέσεις. Κάθε υπόθεση ξεκινά με εμπιστευτική συζήτηση για το τι ακριβώς χρειάζεται να αποδειχθεί και ποιος είναι ο νόμιμος δρόμος για να γίνει αυτό. Αν κάτι δεν μπορεί να γίνει νόμιμα, θα σας το πούμε από την αρχή, μαζί με την εναλλακτική.

Για ζητήματα που καταλήγουν σε δικαστήριο, η έρευνα σχεδιάζεται συχνά σε συνεργασία με τον δικηγόρο σας, ώστε η συλλογή στοιχείων να εξυπηρετεί ακριβώς όσα χρειάζεται η υπόθεση.

Επόμενα βήματα

Αν δεν είστε σίγουροι αν αυτό που χρειάζεστε μπορεί να γίνει νόμιμα, ρωτήστε μας πριν κάνετε οτιδήποτε. Η πρώτη συνάντηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και πριν από οποιαδήποτε εργασία λαμβάνετε σαφές πλάνο και γραπτή εκτίμηση κόστους.

Καλέστε στο 210 321 2200 (24 ώρες) ή στο 699 321 2200, γράψτε στο contact@ldi.gr ή δείτε τις συχνές ερωτήσεις για περισσότερες απαντήσεις.