Είναι νόμιμο να βάλω GPS στο αυτοκίνητο του/της συζύγου;

Είναι από τις ερωτήσεις που ακούμε συχνότερα στο τηλέφωνο, συνήθως αργά το βράδυ και με κουρασμένη φωνή: «Είναι νόμιμο να βάλω GPS στο αυτοκίνητο του συζύγου μου;» ή «της γυναίκας μου;». Οι συσκευές πωλούνται ελεύθερα, κοστίζουν λίγο και η διαφήμισή τους υπόσχεται ότι «θα μάθετε την αλήθεια». Το νομικό ερώτημα όμως δεν απαντιέται στο ράφι του καταστήματος.

Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι, κατά κανόνα, η κρυφή τοποθέτηση GPS στο αυτοκίνητο του/της συζύγου χωρίς συγκατάθεση δεν επιτρέπεται και σας εκθέτει σε σοβαρούς νομικούς κινδύνους. Παρακάτω εξηγούμε γιατί, με την επιφύλαξη ότι κάθε περίπτωση έχει τις ιδιαιτερότητές της και η τελική εκτίμηση ανήκει σε δικηγόρο.

Τι παρακολουθεί στην πραγματικότητα ένα GPS

Ένα GPS tracker δεν καταγράφει «το αυτοκίνητο». Καταγράφει πού βρίσκεται ένας άνθρωπος, ώρα προς ώρα: πού δουλεύει, πού ψωνίζει, ποιον γιατρό επισκέπτεται, πού περνά τα βράδια του. Αυτές είναι πληροφορίες που αφορούν ένα συγκεκριμένο, αναγνωρίσιμο πρόσωπο, δηλαδή προσωπικά δεδομένα.

Η συλλογή και αποθήκευσή τους διέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (Κανονισμός 2016/679, GDPR) και τον ν. 4624/2019. Για να είναι νόμιμη, χρειάζεται νόμιμη βάση, όπως η συγκατάθεση του προσώπου. Η κρυφή, συνεχής καταγραφή των μετακινήσεων ενός άλλου ενήλικα, χωρίς να το γνωρίζει, είναι πολύ δύσκολο να στηριχθεί σε τέτοια βάση.

«Μα είμαστε παντρεμένοι» και «μα το αυτοκίνητο είναι δικό μου»

Αυτά είναι τα δύο επιχειρήματα που ακούμε πιο συχνά. Κανένα δεν αλλάζει την ουσία.

• Ο γάμος δεν καταργεί την ιδιωτικότητα. Κάθε σύζυγος παραμένει αυτοτελές πρόσωπο με δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Η συζυγική σχέση δεν αποτελεί συγκατάθεση για παρακολούθηση.
• Η ιδιοκτησία του οχήματος δεν είναι το κρίσιμο ζήτημα. Μπορεί να έχετε κάθε δικαίωμα να ξέρετε πού είναι το δικό σας όχημα, για παράδειγμα αν κλαπεί. Όταν όμως το όχημα το χρησιμοποιεί ως δικό του άλλος ενήλικας, η καταγραφή των διαδρομών του είναι στην ουσία παρακολούθηση των δικών του κινήσεων.
• Το ότι η συσκευή πωλείται νόμιμα δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση της είναι νόμιμη. Το ίδιο GPS που είναι απολύτως θεμιτό σε ένα εταιρικό φορτηγό ή στο δικό σας μηχανάκι, γίνεται πρόβλημα όταν μπαίνει κρυφά στο όχημα άλλου.

Τι δεν επιτρέπεται, με σαφήνεια

Με βάση τα παραπάνω, χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου ενήλικα δεν θα πρέπει να:

• τοποθετήσετε κρυφό GPS tracker στο αυτοκίνητο ή στη μηχανή που χρησιμοποιεί
• ενεργοποιήσετε κρυφά κοινοποίηση τοποθεσίας στο κινητό του ή να εγκαταστήσετε εφαρμογή εντοπισμού
• κρύψετε AirTag ή παρόμοιο «έξυπνο» tag στην τσάντα, στο μπουφάν ή στο όχημά του
• χρησιμοποιήσετε συσκευή που καταγράφει και ήχο μέσα στο όχημα

Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Πολλοί φθηνοί trackers διαθέτουν μικρόφωνο ή δυνατότητα «ακρόασης». Η καταγραφή ή ακρόαση ιδιωτικής συνομιλίας χωρίς συγκατάθεση μπορεί να στοιχειοθετεί αδίκημα κατά το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα, ενώ το απόρρητο των επικοινωνιών προστατεύεται από το άρθρο 19 του Συντάγματος.

Οι κίνδυνοι για εσάς

Πέρα από το γενικό «δεν επιτρέπεται», υπάρχουν πολύ πρακτικές συνέπειες:

1. Τα στοιχεία μπορεί να μη χρησιμοποιηθούν. Στοιχεία που αποκτήθηκαν κατά παράβαση της ιδιωτικότητας ή του απορρήτου κινδυνεύουν να κριθούν μη αξιοποιήσιμα. Το άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγματος απαγορεύει τη χρήση αποδεικτικών μέσων που αποκτήθηκαν παράνομα, κατά παράβαση του απορρήτου και της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, και το αν αυτό εφαρμόζεται στη δική σας περίπτωση το κρίνει τελικά το δικαστήριο.
2. Ο άλλος αποκτά επιχείρημα εναντίον σας. Σε ένα διαζύγιο ή μια διαφορά επιμέλειας, η αποκάλυψη ότι παρακολουθούσατε κρυφά τον σύζυγο μπορεί να βαρύνει τη δική σας εικόνα.
3. Ενδεχόμενη αστική και ποινική ευθύνη. Ανάλογα με τα περιστατικά, μπορεί να ζητηθεί αποζημίωση ή να υποβληθεί μήνυση. Επιπλέον, μπορεί να υπάρξει καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για παράβαση της νομοθεσίας για τα προσωπικά δεδομένα.
4. Οι συσκευές εντοπίζονται. Πολλά κινητά πλέον ειδοποιούν τον χρήστη για άγνωστο tag που μετακινείται μαζί του, και ένας απλός έλεγχος σε συνεργείο αρκεί για να βρεθεί ένας tracker.

Πότε το GPS είναι νόμιμο

Για να είμαστε δίκαιοι με την τεχνολογία: το GPS έχει πολλές απολύτως νόμιμες χρήσεις, και σε αυτές μπορούμε να βοηθήσουμε.

• Στο δικό σας όχημα, που χρησιμοποιείτε εσείς, για προστασία από κλοπή.
• Σε εταιρικό στόλο, με γραπτή πολιτική που γνωρίζουν οι εργαζόμενοι, με σαφή σκοπό και αναλογικότητα, για παράδειγμα χωρίς παρακολούθηση εκτός ωραρίου όταν επιτρέπεται ιδιωτική χρήση.
• Σε περιουσιακά στοιχεία, όπως μηχανήματα, τρέιλερ, σκάφη ή εμπορεύματα.
• Με συγκατάθεση, όταν δύο ενήλικες συμφωνούν να μοιράζονται την τοποθεσία τους, για παράδειγμα για λόγους ασφαλείας σε μεγάλα ταξίδια.

Περισσότερα για τις νόμιμες εφαρμογές θα βρείτε στη σελίδα μας για την παρακολούθηση GPS.

Η νόμιμη εναλλακτική αν υποψιάζεστε κάτι

Αν ο λόγος που σκεφτήκατε το GPS είναι μια υποψία απιστίας, υπάρχει νόμιμος δρόμος. Ένας ιδιωτικός ερευνητής μπορεί να κάνει διακριτική παρατήρηση σε δημόσιους χώρους, για συγκεκριμένες ημέρες και ώρες, με σαφές ερώτημα. Αυτό διαφέρει ουσιαστικά από τη συνεχή, κρυφή καταγραφή κάθε μετακίνησης.

Το αποτέλεσμα είναι μια γραπτή αναφορά με χρονολόγιο και, όπου είναι νόμιμο και σχετικό, φωτογραφικό υλικό από δημόσιους χώρους. Δείτε περισσότερα στο τεστ απιστίας και στο άρθρο για τα σημάδια απιστίας.

Αν έχετε ήδη τοποθετήσει συσκευή, η πιο συνετή κίνηση είναι να μιλήσετε άμεσα με δικηγόρο για το τι πρέπει να κάνετε με αυτήν και με όσα δεδομένα έχει καταγράψει.

Συχνές παρανοήσεις που ακούμε

Επειδή το θέμα είναι συναισθηματικά φορτισμένο, κυκλοφορούν πολλές βεβαιότητες που δεν στέκουν. Μερικές από αυτές:

• «Αν δεν το χρησιμοποιήσω στο δικαστήριο, δεν πειράζει.» Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η χρήση των δεδομένων. Η ίδια η κρυφή συλλογή τους μπορεί να είναι παράνομη, ανεξάρτητα από το τι θα κάνετε μετά.
• «Θα το βάλω μόνο για λίγες μέρες.» Η διάρκεια μπορεί να επηρεάσει τη σοβαρότητα, όχι όμως το βασικό ζήτημα της έλλειψης συγκατάθεσης.
• «Το έχει κάνει και εκείνος σε μένα.» Αν υποψιάζεστε ότι σας παρακολουθούν, αυτό είναι κάτι που πρέπει να τεκμηριωθεί και να καταγγελθεί. Δεν δίνει όμως σε εσάς δικαίωμα να κάνετε το ίδιο.
• «Ο ντετέκτιβ μπορεί να το κάνει νόμιμα για μένα.» Όχι. Ο ιδιωτικός ερευνητής δεσμεύεται από τους ίδιους κανόνες και δεν μπορεί να κάνει για λογαριασμό σας κάτι που δεν επιτρέπεται σε εσάς.

Αν η σχέση σας βρίσκεται ήδη σε κρίση, η πιο χρήσιμη κίνηση είναι συχνά να μιλήσετε πρώτα με δικηγόρο για το τι πραγματικά χρειάζεται να αποδειχθεί. Πολλές φορές αποδεικνύεται ότι οι διαδρομές ενός αυτοκινήτου δεν έχουν καμία πρακτική σημασία για την υπόθεση.

Κι αν φοβάστε ότι παρακολουθείστε εσείς

Συχνά η ερώτηση έρχεται από την αντίθετη πλευρά: κάποιος εμφανίζεται εκεί όπου βρίσκεστε χωρίς να του το έχετε πει. Αν υποψιάζεστε ότι υπάρχει tracker στο δικό σας αυτοκίνητο, μην τον αφαιρέσετε βιαστικά, γιατί μπορεί να χρειαστεί ως στοιχείο. Ένας επαγγελματικός έλεγχος στο πλαίσιο των μέτρων αντιπαρακολούθησης εντοπίζει τη συσκευή και την καταγράφει σωστά, ώστε να μπορείτε να κινηθείτε νομικά.

Επόμενα βήματα

Οι πληροφορίες αυτού του άρθρου είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν νομική συμβουλή για τη δική σας περίπτωση. Πριν από οποιαδήποτε κίνηση, μιλήστε με δικηγόρο.

Αν θέλετε να συζητήσετε νόμιμους τρόπους να πάρετε απαντήσεις, το γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, σας προσφέρει δωρεάν και εμπιστευτική πρώτη συζήτηση, χωρίς δέσμευση. Καλέστε μας 24 ώρες το 24ωρο στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε μας στο contact@ldi.gr.