Διαδικτυακό bullying: τεκμηρίωση και εντοπισμός, με σεβασμό στο θύμα

Παλαιότερα, ένα παιδί που δεχόταν εκφοβισμό στο σχολείο είχε τουλάχιστον το σπίτι του για να ξεφύγει. Σήμερα, το διαδικτυακό bullying μπαίνει στο δωμάτιο μέσα από το κινητό, συνεχίζεται τη νύχτα και τα Σαββατοκύριακα, και μπορεί να το δουν εκατοντάδες άνθρωποι μέσα σε λίγες ώρες. Το γραφείο ιδιωτικών ερευνών του Πέτρου Δρόλια βοηθά οικογένειες, σχολεία και ενήλικα θύματα να τεκμηριώσουν τον διαδικτυακό εκφοβισμό και να τον φέρουν στους ανθρώπους που μπορούν να τον σταματήσουν.

Πώς μοιάζει στην πράξη

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός σπάνια είναι ένα μεμονωμένο μήνυμα. Συνήθως είναι ένα μοτίβο:

• αποκλεισμός από ομαδικές συνομιλίες και ταυτόχρονα σχόλια «πίσω από την πλάτη» σε άλλες,
• ψεύτικοι λογαριασμοί που μιμούνται ή διακωμωδούν το θύμα,
• διακίνηση φωτογραφιών ή βίντεο, μερικές φορές τροποποιημένων,
• ψηφοφορίες, «κατατάξεις» και memes που στοχεύουν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο,
• απειλές, συχνά διατυπωμένες ως «αστεία».

Τα παιδιά συχνά δεν μιλούν, από ντροπή ή από φόβο ότι θα τους πάρουν το κινητό. Τα σημάδια φαίνονται αλλού: αλλαγή διάθεσης μετά από τη χρήση της συσκευής, άρνηση για σχολείο, απομάκρυνση από φίλους. Το εργαλείο μας για τα σημάδια κινδύνου στους εφήβους μπορεί να σας βοηθήσει να τα αξιολογήσετε, και ο οδηγός για γονείς στο blog εξηγεί πώς να ανοίξετε τη συζήτηση.

Τι κάνουμε, με τη σειρά που έχει σημασία

Πρώτα, ασφάλεια και ηρεμία. Συζητάμε μαζί σας, και όπου είναι κατάλληλο με το ίδιο το παιδί, για το τι συμβαίνει. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, η αστυνομία ενημερώνεται πρώτη. Αν το παιδί δείχνει έντονη θλίψη, απόσυρση ή μιλά για αυτοτραυματισμό, η στήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας προηγείται κάθε έρευνας.

Έπειτα, διαφύλαξη. Το περιεχόμενο του εκφοβισμού διαγράφεται εύκολα, συχνά μόλις οι δράστες καταλάβουν ότι κάποιος ενήλικας ενδιαφέρθηκε. Καταγράφουμε αναρτήσεις, σχόλια, προφίλ και μηνύματα που έχει λάβει το θύμα, με links, ημερομηνίες και ώρες, ώστε να μπορεί να επαληθευτεί η προέλευσή τους.

Στη συνέχεια, χαρτογράφηση. Ποιοι λογαριασμοί συμμετέχουν, ποιος ξεκίνησε, ποιος αναπαράγει. Αναλύουμε τα δημόσια στοιχεία των λογαριασμών, τις μεταξύ τους συνδέσεις και τα μοτίβα δραστηριότητας. Στους ψεύτικους λογαριασμούς μαθητών, η ταυτότητα του δημιουργού συχνά προδίδεται από λεπτομέρειες που μόνο ο στενός κύκλος γνωρίζει. Η μέθοδος περιγράφεται αναλυτικά στη σελίδα για τα κοινωνικά δίκτυα.

Τέλος, ο φάκελος. Οργανώνουμε τα ευρήματα σε αναφορά κατάλληλη για τον αποδέκτη: τη διεύθυνση του σχολείου, την ομάδα ασφάλειας της πλατφόρμας, τον δικηγόρο σας ή τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Ένα πρακτικό σημείο για τους γονείς: όταν τραβάτε στιγμιότυπα οθόνης μέχρι να μιλήσουμε, φροντίστε να φαίνονται το όνομα χρήστη του αποστολέα, η ημερομηνία και, σε ομαδικές συνομιλίες, το όνομα της ομάδας. Μη ζητήσετε από το παιδί να «ξαναβρεί» μηνύματα μπροστά σας με πίεση, και μην προωθήσετε το υλικό σε άλλους γονείς. Αν το περιεχόμενο είναι γυμνό ή σεξουαλικό υλικό ανηλίκου, μην το αποθηκεύσετε και μην το προωθήσετε καθόλου: ενημερώστε αμέσως τις αρχές, που θα το χειριστούν με τον νόμιμο τρόπο.

Σχολείο, πλατφόρμες, αρχές: ποιος κάνει τι

Το σχολείο μπορεί να παρέμβει στις σχέσεις των μαθητών και να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς που διαθέτει για την αντιμετώπιση της βίας και του εκφοβισμού. Χρειάζεται όμως συγκεκριμένα στοιχεία, όχι γενικές καταγγελίες.

Οι πλατφόρμες αφαιρούν περιεχόμενο και λογαριασμούς που παραβιάζουν τους όρους τους. Μια σωστά διατυπωμένη αναφορά, με παραπομπή στους συγκεκριμένους όρους, έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να γίνει δεκτή.

Οι αρχές αναλαμβάνουν όταν υπάρχει αδίκημα: απειλή, εκβιασμός, διακίνηση υλικού ανηλίκου, παρενόχληση. Μόνο εκείνες μπορούν να ζητήσουν στοιχεία από πλατφόρμες και παρόχους.

Συχνά οι γονείς μάς ρωτούν αν πρέπει να μιλήσουν απευθείας με τους γονείς των παιδιών που συμμετέχουν. Μερικές φορές αυτό λειτουργεί, όμως χωρίς οργανωμένα στοιχεία η συζήτηση γίνεται εύκολα αντιπαράθεση, με τη μία οικογένεια να αρνείται και την άλλη να νιώθει ότι δεν την πιστεύουν. Ο φάκελος δίνει σε όλους μια κοινή, αντικειμενική βάση και επιτρέπει στο σχολείο να λειτουργήσει ως ουδέτερος μεσολαβητής.

Όταν το θύμα είναι ενήλικας

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός δεν αφορά μόνο εφήβους. Ενήλικες δέχονται συντονισμένες επιθέσεις σε κοινωνικά δίκτυα, ομάδες επαγγελματικών επαφών ή φόρουμ, συχνά από πρώην συναδέλφους ή γνωστούς. Η προσέγγιση είναι παρόμοια, με έμφαση στην τεκμηρίωση για πιθανή νομική ενέργεια και στην αφαίρεση του περιεχομένου όπου αυτό είναι δυνατό. Στους ενηλίκους εξετάζουμε επίσης αν οι επιθέσεις είναι οργανωμένες, για παράδειγμα αν πολλοί νέοι λογαριασμοί εμφανίζονται ταυτόχρονα με το ίδιο μήνυμα, κάτι που αλλάζει τόσο τη νομική εκτίμηση όσο και τον τρόπο αναφοράς στις πλατφόρμες.

Αυτό που δεν θα σας προτείνουμε

Δεν θα σας προτείνουμε να εγκαταστήσετε κρυφές εφαρμογές παρακολούθησης στο κινητό ενός εφήβου ή να διαβάζετε κρυφά τις συνομιλίες του. Ακόμη και όταν ένας γονέας έχει τη γονική μέριμνα, κάθε έλεγχος πρέπει να είναι ανάλογος με την ηλικία και τον κίνδυνο, και η εμπιστοσύνη του παιδιού είναι πολύτιμο εργαλείο προστασίας. Αν παρ' όλα αυτά σκέφτεστε κάποιο μέτρο γονικού ελέγχου, συζητήστε το μαζί μας: σας βοηθάμε να επιλέξετε κάτι ανάλογο, διαφανές και κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού. Και φυσικά δεν μπαίνουμε σε λογαριασμούς ή συσκευές άλλων παιδιών ή ενηλίκων: το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα και ο GDPR ισχύουν για όλους.

Πώς ξεκινάμε

Μη διαγράψετε τίποτα, μην απαντήσετε στους δράστες και μην ενημερώσετε τους γονείς τους πριν οργανώσετε τα στοιχεία. Καλέστε μας στο 210 321 2200, όλο το 24ωρο, ή στο 699 321 2200. Η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και πριν από οποιαδήποτε εργασία λαμβάνετε γραπτή εκτίμηση κόστους.

Το διαδικτυακό bullying συνεχίζεται επειδή οι δράστες πιστεύουν ότι κανείς δεν θα το αποδείξει. Μαζί μπορούμε να τους διαψεύσουμε.