Διαδικτυακός εκφοβισμός: πρακτικός οδηγός για γονείς

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός δεν σταματά όταν χτυπά το κουδούνι του σχολείου. Ακολουθεί το παιδί στο σπίτι, στο κρεβάτι του, στις διακοπές. Ένα σχόλιο, μια φωτογραφία, μια ομάδα συνομιλίας από την οποία αποκλείεται, ένας ψεύτικος λογαριασμός με το όνομά του. Για τον ενήλικα μπορεί να μοιάζει «παιδαριώδες». Για το παιδί είναι ολόκληρος ο κοινωνικός του κόσμος.

Αυτός ο οδηγός για γονείς είναι πρακτικός: πώς αναγνωρίζετε το πρόβλημα, πώς μιλάτε χωρίς να κλείσετε την πόρτα, τι κρατάτε ως στοιχεία, ποιον ενημερώνετε και πότε χρειάζεται εξωτερική βοήθεια.

Οι μορφές που παίρνει

• Προσβλητικά ή απειλητικά μηνύματα, δημόσια ή ιδιωτικά.
• Συστηματικός αποκλεισμός από ομάδες και συζητήσεις, συχνά συνοδευόμενος από κοροϊδία.
• Ψεύτικοι λογαριασμοί που μιμούνται το παιδί ή δημιουργούνται για να το γελοιοποιήσουν.
• Διάδοση φωτογραφιών ή βίντεο χωρίς συναίνεση, μερικές φορές επεξεργασμένων.
• Φήμες και ψέματα που κυκλοφορούν σε ομάδες ή αναρτήσεις.
• Πίεση για αποστολή προσωπικών εικόνων, που μπορεί να εξελιχθεί σε εκβιασμό. Αυτή η περίπτωση απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρχών.

Σημάδια που μπορεί να δείτε

Τα παιδιά σπάνια λένε «με εκφοβίζουν». Συνήθως το δείχνουν:

• Αναστατώνονται ή κλείνουν απότομα την οθόνη όταν λαμβάνουν μηνύματα.
• Αποφεύγουν το σχολείο, δραστηριότητες ή φίλους που αγαπούσαν.
• Αλλάζουν ύπνο, όρεξη ή διάθεση χωρίς προφανή λόγο.
• Διαγράφουν ξαφνικά λογαριασμούς ή, αντίθετα, δεν αφήνουν το κινητό ούτε λεπτό.
• Εκφράζουν αισθήματα μοναξιάς, ντροπής ή ότι «όλοι τους μισούν».

Για μια πιο συστηματική εικόνα, το εργαλείο με τα σημάδια κινδύνου στους εφήβους σας βοηθά να οργανώσετε όσα παρατηρείτε.

Έχετε επίσης υπόψη ότι ο διαδικτυακός εκφοβισμός σπάνια μένει μόνο στο διαδίκτυο. Συχνά συνδέεται με όσα συμβαίνουν στο σχολείο, στην παρέα ή στις αθλητικές δραστηριότητες. Γι' αυτό αξίζει να βλέπετε τη συνολική εικόνα και όχι μόνο την οθόνη. Η ενότητα για τον εκφοβισμό στους εφήβους εξετάζει και αυτή την πλευρά.

Πώς να μιλήσετε με το παιδί

Η πρώτη συζήτηση καθορίζει αν το παιδί θα σας ξαναμιλήσει. Μερικές αρχές που λειτουργούν:

1. Επιλέξτε ήρεμη στιγμή, όχι την ώρα της έντασης. Μια βόλτα ή μια διαδρομή με το αυτοκίνητο συχνά διευκολύνει.
2. Ξεκινήστε από αυτό που παρατηρήσατε, όχι από κατηγορίες: «Σε βλέπω στεναχωρημένο τις τελευταίες μέρες».
3. Ακούστε χωρίς διακοπή και χωρίς να υποτιμήσετε το πρόβλημα.
4. Πείτε καθαρά ότι δεν φταίει και ότι δεν θα τιμωρηθεί επειδή σας μίλησε.
5. Μην υποσχεθείτε ότι δεν θα πείτε σε κανέναν. Υποσχεθείτε ότι θα αποφασίζετε μαζί για τα επόμενα βήματα.
6. Μην πάρετε το κινητό ως λύση. Για πολλά παιδιά, ο φόβος να το χάσουν είναι ο λόγος της σιωπής.

Διατηρήστε τα στοιχεία πριν από οτιδήποτε άλλο

Η φυσική αντίδραση είναι να διαγραφούν όλα. Πριν συμβεί αυτό:

• Τραβήξτε στιγμιότυπα οθόνης που δείχνουν το περιεχόμενο, το όνομα χρήστη, την ημερομηνία και την ώρα.
• Αντιγράψτε τους συνδέσμους των προφίλ και των αναρτήσεων. Το όνομα που εμφανίζεται αλλάζει εύκολα· ο σύνδεσμος του προφίλ συνήθως όχι.
• Κρατήστε ένα απλό χρονολόγιο: ημερομηνία, πλατφόρμα, τι συνέβη, ποιοι συμμετείχαν.
• Αποθηκεύστε τα σε ασφαλές σημείο, εκτός της συσκευής του παιδιού.

Μην αποθηκεύετε και μην προωθείτε εσείς προσωπικές εικόνες ανηλίκου, ακόμη και ως «απόδειξη». Σε αυτή την περίπτωση καταγράψτε μόνο το πού και πότε εμφανίστηκαν και απευθυνθείτε αμέσως στις αρχές.

Περισσότερα για τη σωστή διαχείριση των ψηφιακών στοιχείων θα βρείτε στη σελίδα για τα στοιχεία στο διαδίκτυο.

Τα επόμενα βήματα, κατά σειρά

Ρυθμίσεις και αποκλεισμός

Μαζί με το παιδί, κάντε τους λογαριασμούς ιδιωτικούς, αποκλείστε τους λογαριασμούς που το ενοχλούν και περιορίστε ποιος μπορεί να στέλνει μηνύματα ή να το προσθέτει σε ομάδες. Αλλάξτε κωδικούς αν υπάρχει υποψία ότι κάποιος τους γνωρίζει.

Αναφορά στην πλατφόρμα

Όλα τα μεγάλα κοινωνικά δίκτυα έχουν διαδικασία αναφοράς για παρενόχληση, πλαστοπροσωπία και διάδοση εικόνων. Αναφέρετε κάθε ανάρτηση και λογαριασμό χωριστά και κρατήστε τις επιβεβαιώσεις.

Ενημέρωση του σχολείου

Αν εμπλέκονται συμμαθητές, ενημερώστε γραπτώς τη διεύθυνση του σχολείου, με συνοπτική περιγραφή και το χρονολόγιο. Ζητήστε να μάθετε ποια μέτρα θα ληφθούν.

Αρχές

Όταν υπάρχουν απειλές, εκβιασμός, διάδοση προσωπικών εικόνων ή επίμονη παρενόχληση, απευθυνθείτε στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (τηλ. 11188) ή στο πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Αν το παιδί σας εκφράζει σκέψεις αυτοτραυματισμού, ζητήστε αμέσως βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας.

Τι να μην κάνετε ως γονιός

Η οργή είναι φυσική, αλλά ορισμένες αντιδράσεις κάνουν τα πράγματα χειρότερα:

• Μην απαντήσετε δημόσια στις αναρτήσεις ή στις ομάδες. Η κλιμάκωση συνήθως πέφτει πάνω στο παιδί σας.
• Μην επικοινωνήσετε θυμωμένοι με τους γονείς του άλλου παιδιού μέσω μηνυμάτων. Αν χρειάζεται συζήτηση, ας γίνει ήρεμα και, ιδανικά, με τη μεσολάβηση του σχολείου.
• Μη δημιουργήσετε ψεύτικο λογαριασμό για να «παγιδεύσετε» τον θύτη. Μπορεί να καταστρέψει στοιχεία και να σας εκθέσει.
• Μην ελέγχετε κρυφά τα μηνύματα ενός εφήβου ως πρώτη κίνηση. Η εμπιστοσύνη που θα χαθεί θα σας λείψει την επόμενη φορά.
• Μη ζητήσετε από το παιδί να «το αγνοήσει». Η σιωπή ταιριάζει σε ένα μεμονωμένο σχόλιο, όχι σε συστηματική επίθεση.

Πρόληψη: συμφωνίες που κάνετε από πριν

Η καλύτερη στιγμή για να μιλήσετε για τον διαδικτυακό εκφοβισμό είναι πριν συμβεί. Συμφωνήστε με το παιδί ότι θα σας λέει ό,τι το αναστατώνει χωρίς φόβο τιμωρίας, ρυθμίστε μαζί το απόρρητο των λογαριασμών του, συζητήστε τι δεν στέλνουμε ποτέ σε κανέναν και ποιοι ενήλικες, εκτός από εσάς, μπορούν να βοηθήσουν: ένας εκπαιδευτικός, ένας συγγενής, ένας σχολικός ψυχολόγος.

Όταν δεν ξέρετε ποιος κρύβεται πίσω από τον λογαριασμό

Συχνά ο εκφοβισμός γίνεται μέσα από ανώνυμους ή ψεύτικους λογαριασμούς, και οι γονείς νιώθουν ότι παλεύουν με φάντασμα. Εδώ ένας ιδιωτικός ερευνητής μπορεί να βοηθήσει, αποκλειστικά με νόμιμα μέσα:

• ανάλυση δημόσιου περιεχομένου, γλώσσας, ωραρίων δραστηριότητας και διασυνδέσεων του λογαριασμού,
• διασταύρωση με δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες,
• οργάνωση όλων των στοιχείων σε γραπτή αναφορά με χρονολόγιο, έτοιμη για το σχολείο, τον δικηγόρο ή τις αρχές.

Δεν γίνεται πρόσβαση σε λογαριασμούς τρίτων και δεν ζητούνται δεδομένα από πλατφόρμες· αυτό είναι αρμοδιότητα των αρχών, μέσα από τις νόμιμες διαδικασίες. Δείτε αναλυτικά πώς δουλεύουμε στην έρευνα για διαδικτυακό bullying.

Όταν το δικό σας παιδί είναι αυτό που εκφοβίζει

Είναι δύσκολο να το ακούσει ένας γονιός, αλλά συμβαίνει. Αντιδράστε με σοβαρότητα, όχι με ταπείνωση: ζητήστε να δείτε τι έγινε, συζητήστε πώς ένιωσε το άλλο παιδί, φροντίστε να αφαιρεθεί το υλικό και συνεργαστείτε με το σχολείο. Ο στόχος είναι να σταματήσει η συμπεριφορά και να καταλάβει το παιδί γιατί έχει σημασία.

Πώς ξεκινάμε

Αν ο διαδικτυακός εκφοβισμός συνεχίζεται παρά τις αναφορές, αν δεν ξέρετε ποιος βρίσκεται πίσω του ή αν χρειάζεστε τεκμηρίωση για σχολείο, δικηγόρο ή αρχές, ο ντετέκτιβ Πέτρος Δρόλιας μπορεί να βοηθήσει με διακριτικότητα και σεβασμό προς το παιδί. Με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, γνωρίζουμε ότι στις υποθέσεις ανηλίκων η ηρεμία και η αναλογικότητα μετρούν όσο και τα στοιχεία.

Η πρώτη συνάντηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Καλέστε στο 210 321 2200 (24 ώρες) ή στο 699 321 2200, γράψτε στο contact@ldi.gr ή κλείστε ραντεβού στο γραφείο της Αιόλου 104.