Βιομηχανική κατασκοπεία: εντοπισμός και προστασία της τεχνογνωσίας σας

Η βιομηχανική κατασκοπεία σπάνια μοιάζει με αυτό που δείχνουν οι ταινίες. Σε μια ελληνική επιχείρηση συνήθως παίρνει πιο πεζές μορφές: ένα στέλεχος που φεύγει με ένα στικάκι γεμάτο πελατολόγια, ένας «υποψήφιος συνεργάτης» που ζητά να δει την παραγωγή, ένας προμηθευτής που μεταφέρει τις τιμές σας στον ανταγωνιστή, σπανιότερα μια συσκευή ακρόασης στην αίθουσα συσκέψεων. Το αποτέλεσμα όμως είναι πάντοτε το ίδιο: κάποιος άλλος καρπώνεται χρόνια δουλειάς σας.

Ως ιδιωτικός ερευνητής με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας σε εταιρικές υποθέσεις, ο Πέτρος Δρόλιας προσεγγίζει τη βιομηχανική κατασκοπεία με μια απλή αρχή: πρώτα κατανοούμε πώς θα μπορούσε να έχει διαρρεύσει η πληροφορία, και μόνο μετά ψάχνουμε ποιος.

Σχεδόν κανείς δεν μας καλεί λέγοντας «έχουμε κατασκοπεία». Μας καλούν επειδή κάτι δεν βγαίνει. Ένα προϊόν που αναπτύσσατε δύο χρόνια εμφανίζεται στην αγορά από άλλη εταιρεία λίγους μήνες πριν από το δικό σας λανσάρισμα. Χάνετε διαγωνισμούς με διαφορά που μοιάζει υπολογισμένη. Βασικοί πελάτες δέχονται προσφορές λίγες ημέρες μετά από μια εσωτερική σύσκεψη.

Κάθε ένα από αυτά μπορεί να έχει αθώα εξήγηση. Ο ανταγωνισμός παρακολουθεί την αγορά, οι ιδέες συμπίπτουν, οι πελάτες μιλούν. Η δουλειά μας είναι να ξεχωρίσουμε τη σύμπτωση από το μοτίβο.

Τα κανάλια που εξετάζουμε

Ο ανθρώπινος παράγοντας

Οι περισσότερες διαρροές τεχνογνωσίας περνούν μέσα από ανθρώπους: νυν ή πρώην εργαζόμενους, συνεργάτες, προμηθευτές, συμβούλους. Εξετάζουμε ποιος είχε πρόσβαση στην πληροφορία που διέρρευσε, ποιες εξωτερικές σχέσεις υπάρχουν με τον ανταγωνισμό και αν κάποιο πρόσωπο συνδέεται, μέσω δημόσιων μητρώων όπως το ΓΕΜΗ, με εταιρείες που ωφελούνται. Η μέθοδος συγγενεύει με τον έλεγχο συνεργατών.

Ο φυσικός χώρος

Αν η πληροφορία που διέρρευσε ειπώθηκε μόνο σε συγκεκριμένη αίθουσα, ο τεχνικός έλεγχος χώρου για συσκευές παρακολούθησης είναι λογικό βήμα. Ελέγχουμε επίσης την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις: ποιοι μπαίνουν, πότε, με ποια συνοδεία, και αν υπάρχουν κενά που θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί κάποιος.

Τα εταιρικά ψηφιακά μέσα

Με τη σύμφωνη γνώμη του νομικού σας συμβούλου και εφόσον υπάρχει γραπτή πολιτική χρήσης γνωστή στους εργαζομένους, μπορεί να γίνει ψηφιακή εξέταση εταιρικών υπολογιστών και κινητών για ενδείξεις μαζικής αντιγραφής ή αποστολής αρχείων. Αυτό γίνεται αναλογικά, με τεκμηρίωση της διαδικασίας, και ποτέ σε προσωπικές συσκευές.

Οι τρίτοι

Προμηθευτές, φασόν, διανομείς, γραφεία μελετών. Συχνά λαμβάνουν περισσότερη πληροφορία από όση χρειάζονται και εργάζονται ταυτόχρονα για τον ανταγωνισμό. Ελέγχουμε από δημόσιες πηγές και με επιτόπιες διαπιστώσεις με ποιους συνεργάζονται.

Η έρευνα σε τρεις φάσεις

1. Χαρτογράφηση. Καθορίζουμε ακριβώς ποια πληροφορία διέρρευσε, πότε υπήρχε, ποιοι είχαν πρόσβαση και από ποια μέσα πέρασε. Πολλές φορές ήδη από αυτή τη φάση ο κύκλος στενεύει σημαντικά.
2. Διερεύνηση. Ελέγχουμε τα κανάλια με τη μεγαλύτερη πιθανότητα, με τα νόμιμα μέσα που αναφέραμε: δημόσια μητρώα, διαπιστώσεις σε δημόσιους χώρους, τεχνικό έλεγχο χώρων, εξέταση εταιρικών συσκευών όπου επιτρέπεται.
3. Τεκμηρίωση και προστασία. Τα ευρήματα οργανώνονται σε γραπτή αναφορά με χρονολόγιο, έτοιμη για τον δικηγόρο σας. Παράλληλα σας προτείνουμε πρακτικά μέτρα ώστε να μην επαναληφθεί.

Τα όρια της νόμιμης έρευνας

Δεν απαντάμε στην κατασκοπεία με κατασκοπεία. Δεν υποκλέπτουμε επικοινωνίες, δεν τοποθετούμε συσκευές ακρόασης, δεν αποκτούμε πρόσβαση σε συστήματα ανταγωνιστών και δεν διαβάζουμε προσωπικά μηνύματα εργαζομένων. Τέτοιες πράξεις παραβιάζουν το άρθρο 19 του Συντάγματος και το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα, και τα στοιχεία που θα προέκυπταν δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν. Η επεξεργασία δεδομένων εργαζομένων γίνεται σύμφωνα με τον GDPR και τον ν. 4624/2019.

Αυτή η πειθαρχία σας προστατεύει διπλά: τα στοιχεία σας στέκουν στο δικαστήριο και η επιχείρησή σας δεν εκτίθεται σε αντιαγωγές.

Μετά την έρευνα: πώς κλείνουν τα κενά

Η έρευνα για βιομηχανική κατασκοπεία δεν τελειώνει με την αναφορά ευρημάτων. Σχεδόν πάντα αποκαλύπτει κενά που υπήρχαν πριν από το περιστατικό και θα υπάρχουν και μετά, αν δεν κλείσουν. Οι συστάσεις μας είναι πρακτικές και προσαρμοσμένες στο μέγεθος της επιχείρησής σας:

• διαβάθμιση πληροφοριών, ώστε η πιο ευαίσθητη τεχνογνωσία να είναι προσβάσιμη σε όσο το δυνατόν λιγότερα πρόσωπα
• σαφείς ρήτρες εμπιστευτικότητας σε συμβάσεις εργαζομένων, συνεργατών και προμηθευτών, σε συνεργασία με τον δικηγόρο σας
• διαδικασίες για επισκέπτες, συνεργεία και εξωτερικούς τεχνικούς στους χώρους παραγωγής
• διαδικασία αποχώρησης στελεχών, με έγκαιρη ανάκληση πρόσβασης και επιστροφή εξοπλισμού
• περιοδικό τεχνικό έλεγχο των χώρων όπου λαμβάνονται οι σημαντικές αποφάσεις

Η πρόληψη κοστίζει πάντα λιγότερο από την αποκατάσταση. Και μια επιχείρηση που έχει ήδη υποστεί κατασκοπεία έχει αποδείξει ότι αποτελεί στόχο.

Αν υποψιάζεστε κατασκοπεία σήμερα

Οι πρώτες κινήσεις μετρούν. Μερικές πρακτικές συμβουλές μέχρι να μιλήσουμε:

• περιορίστε τον αριθμό των προσώπων που γνωρίζουν την υποψία σας
• μην συζητάτε το θέμα σε αίθουσες ή τηλέφωνα που ενδέχεται να είναι εκτεθειμένα
• μην αντιμετωπίσετε ευθέως κάποιον ύποπτο, γιατί μπορεί να εξαφανιστούν στοιχεία
• μην αρχίσετε μόνοι σας να ψάχνετε υπολογιστές εργαζομένων, γιατί μπορεί να αλλοιώσετε στοιχεία και να παραβιάσετε τον νόμο
• καταγράψτε σε χαρτί ό,τι θυμάστε: ημερομηνίες, συσκέψεις, πρόσωπα που ήταν παρόντα

Για τη γενικότερη εικόνα του φαινομένου, διαβάστε το άρθρο μας για τη βιομηχανική κατασκοπεία στις ελληνικές επιχειρήσεις.

Η πρώτη μας συνάντηση

Η πρώτη συζήτηση για υποψία βιομηχανικής κατασκοπείας είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Προτείνουμε να γίνει εκτός των εγκαταστάσεών σας, στο γραφείο μας στην Αιόλου 104 ή σε ουδέτερο χώρο, και να μας καλέσετε από προσωπικό και όχι από εταιρικό τηλέφωνο, στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, όλο το 24ωρο.

Θα καταγράψουμε τι συνέβη, θα σας προτείνουμε σχέδιο έρευνας και θα λάβετε γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από οποιαδήποτε εργασία.