Μου «έκλεψαν» το WhatsApp ή το Viber: τι κάνω τώρα

Το μήνυμα έρχεται συνήθως από έναν φίλο ή από μια ομάδα γονέων: «Σου έστειλα κατά λάθος έναν κωδικό, μου τον προωθείς;». Λίγα λεπτά αργότερα, το WhatsApp ή το Viber σας αποσυνδέεται και κάποιος άλλος γράφει στις επαφές σας με το όνομα και τη φωτογραφία σας. Η κλοπή λογαριασμού σε εφαρμογές μηνυμάτων είναι από τις πιο συχνές ψηφιακές απάτες, γιατί δεν χρειάζεται καμία τεχνική γνώση: χρειάζεται μόνο να δώσετε εσείς τον κωδικό.

Το καλό νέο είναι ότι ο λογαριασμός είναι δεμένος με τον αριθμό τηλεφώνου σας, και ο αριθμός παραμένει δικός σας. Σε αυτό τον οδηγό θα δείτε πώς παίρνετε πίσω το WhatsApp ή το Viber σας από την επίσημη διαδρομή, πώς περιορίζετε τη ζημιά στις επαφές σας και πώς κλείνετε οριστικά την πόρτα.

Πώς συνήθως συμβαίνει

Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις που βλέπουμε ακολουθούν ένα από τα παρακάτω σενάρια:

• Ο «κατά λάθος» κωδικός. Κάποιος από τις επαφές σας, που έχει ήδη χάσει τον δικό του λογαριασμό, σας ζητά να του προωθήσετε έναν κωδικό. Στην πραγματικότητα είναι ο κωδικός ενεργοποίησης του δικού σας λογαριασμού σε άλλη συσκευή.
• Η «υποστήριξη» της εφαρμογής. Ένα μήνυμα ή τηλεφώνημα που παρουσιάζεται ως ομάδα ασφαλείας και σας ζητά τον κωδικό «για επιβεβαίωση».
• Η σύνδεση σε υπολογιστή. Κάποιος με σύντομη πρόσβαση στο ξεκλείδωτο κινητό σας σαρώνει έναν κωδικό QR και συνδέει τον λογαριασμό σας σε υπολογιστή ή tablet. Σε αυτή την περίπτωση δεν αποσυνδέεστε, απλώς κάποιος διαβάζει παράλληλα.
• Η απώλεια σήματος. Σπανιότερα, η κάρτα SIM μεταφέρεται σε άλλη συσκευή και το κινητό σας μένει ξαφνικά χωρίς σήμα. Αυτό είναι ζήτημα για τον πάροχο κινητής, όχι για την εφαρμογή.

Ο κοινός παρονομαστής είναι η πίεση και η εμπιστοσύνη. Το έχουμε αναλύσει στο άρθρο για την κοινωνική μηχανική: η απάτη πετυχαίνει επειδή έρχεται από κάποιον που γνωρίζετε.

Τα πρώτα δέκα λεπτά

Η ταχύτητα μετράει, γιατί όσο ο λογαριασμός είναι στα χέρια του δράστη, εκείνος γράφει στις επαφές σας.

1. Ενημερώστε άμεσα τους δικούς σας από άλλο κανάλι. Ένα SMS, ένα τηλεφώνημα ή μια ανάρτηση σε άλλο μέσο: «Το WhatsApp μου παραβιάστηκε, μη στείλετε χρήματα ή κωδικούς σε κανέναν που γράφει με το όνομά μου». Ζητήστε από έναν στενό φίλο να το μεταφέρει στις ομάδες στις οποίες ανήκετε.
2. Ξεκινήστε την ανάκτηση. Ανοίξτε την εφαρμογή στο κινητό σας, ή εγκαταστήστε την ξανά, και καταχωρίστε τον αριθμό σας. Θα λάβετε νέο κωδικό επαλήθευσης με SMS ή κλήση. Μόλις ενεργοποιήσετε τον λογαριασμό στη δική σας συσκευή, η συσκευή του δράστη αποσυνδέεται.
3. Αν σας ζητηθεί PIN που δεν ορίσατε εσείς, σημαίνει ότι ο δράστης ενεργοποίησε επαλήθευση σε δύο βήματα. Ακολουθήστε τη διαδικασία επαναφοράς που προσφέρει η εφαρμογή. Μπορεί να χρειαστεί αναμονή μερικών ημερών, κάτι που είναι μηχανισμός ασφαλείας και όχι βλάβη.
4. Επικοινωνήστε με την υποστήριξη της εφαρμογής μέσα από τη φόρμα ή το μενού βοήθειας της ίδιας της εφαρμογής, αναφέροντας τον αριθμό σας και ότι ο λογαριασμός παραβιάστηκε. Ποτέ μέσα από συνδέσμους που σας έστειλε κάποιος.
5. Αν το κινητό σας έμεινε χωρίς σήμα, καλέστε αμέσως τον πάροχό σας από άλλο τηλέφωνο.

Μετά την ανάκτηση: έλεγχος και καθάρισμα

Πήρατε πίσω τον λογαριασμό; Πριν θεωρήσετε το θέμα κλειστό, κάντε έναν σύντομο έλεγχο:

• Συνδεδεμένες συσκευές. Στις ρυθμίσεις, τόσο στο WhatsApp όσο και στο Viber, υπάρχει λίστα με τις συσκευές όπου είναι ενεργός ο λογαριασμός σας, όπως υπολογιστές και tablet. Αποσυνδέστε ό,τι δεν αναγνωρίζετε.
• Όνομα, φωτογραφία, περιγραφή. Ορισμένοι δράστες αλλάζουν τα στοιχεία του προφίλ. Επαναφέρετέ τα.
• Ομάδες και διαχείριση. Αν είστε διαχειριστής σε ομάδες, ελέγξτε αν προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν μέλη ή αν άλλαξαν ρυθμίσεις.
• Τι στάλθηκε. Δείτε ποια μηνύματα έστειλε ο δράστης και σε ποιους, ώστε να ενημερώσετε προσωπικά όσους στοχεύτηκαν.

Κρατήστε στιγμιότυπα από όλα αυτά πριν τα διαγράψετε. Αν κάποιος έχασε χρήματα, θα χρειαστούν.

Προστασία ώστε να μη συμβεί ξανά

• Ενεργοποιήστε επαλήθευση σε δύο βήματα με ένα PIN που γνωρίζετε μόνο εσείς. Έτσι, ακόμη κι αν κάποιος αποσπάσει τον κωδικό SMS, δεν μπορεί να ενεργοποιήσει τον λογαριασμό σας.
• Προσθέστε email ανάκτησης στο PIN, ώστε να μπορείτε να το επαναφέρετε αν το ξεχάσετε.
• Κλειδώστε την εφαρμογή με βιομετρικά ή κωδικό, και κλειδώνετε πάντα το κινητό σας.
• Ο κωδικός επαλήθευσης δεν δίνεται ποτέ σε κανέναν. Ούτε σε φίλο, ούτε σε «υπάλληλο», ούτε σε συγγενή. Καμία πραγματική υπηρεσία δεν θα σας τον ζητήσει.
• Ορίστε PIN στην κάρτα SIM και ρωτήστε τον πάροχό σας ποια μέτρα προσφέρει κατά της μη εξουσιοδοτημένης αλλαγής κάρτας.
• Ελέγχετε περιοδικά τις συνδεδεμένες συσκευές, ιδίως αν το κινητό σας έχει βρεθεί σε τρίτα χέρια, για παράδειγμα σε επισκευή.

Όταν ο δράστης δεν είναι άγνωστος

Δεν είναι πάντα κάποια οργανωμένη ομάδα απατεώνων. Μερικές φορές η σύνδεση του λογαριασμού σε άλλη συσκευή έγινε από άτομο του κοντινού περιβάλλοντος, με σκοπό να διαβάζει τις συνομιλίες σας. Αν βρήκατε συνδεδεμένη συσκευή που δεν αναγνωρίζετε και δεν είχατε αποσυνδεθεί ποτέ, αυτό είναι διαφορετικό σενάριο και αξίζει μεγαλύτερη προσοχή.

Σε αυτή την περίπτωση, πριν κάνετε οτιδήποτε άλλο, σκεφτείτε αν το ίδιο το κινητό σας είναι ασφαλές. Ένας επαγγελματικός έλεγχος κινητού τηλεφώνου δείχνει αν υπάρχουν εφαρμογές παρακολούθησης ή ύποπτες ρυθμίσεις. Η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση στις επικοινωνίες σας είναι αδίκημα (άρθρο 370Α ΠΚ) και προστατεύεται και από το άρθρο 19 του Συντάγματος.

Καταγγελία και τεκμηρίωση

Αν χάθηκαν χρήματα, από εσάς ή από επαφές σας, η καταγγελία στην αστυνομία ή στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος είναι απαραίτητη. Βοηθά πολύ να έχετε οργανωμένα:

• την ακριβή ώρα που αποσυνδεθήκατε ή λάβατε τον ύποπτο κωδικό
• στιγμιότυπα από το μήνυμα που σας ζήτησε τον κωδικό και από τον αριθμό που το έστειλε
• τα μηνύματα που έστειλε ο δράστης στις επαφές σας
• τα στοιχεία συναλλαγών που ζητήθηκαν, αν σας τα δώσουν οι επαφές σας

Αν δεν είστε σίγουροι αν ένα μήνυμα που λάβατε είναι απάτη, η λίστα με τα σημάδια απάτης σας βοηθά να το εκτιμήσετε ψύχραιμα. Και αν η απάτη ξεκίνησε από SMS με σύνδεσμο, δείτε και τον οδηγό για τα SMS «από ΕΛΤΑ ή τράπεζα».

Ένα σύντομο μήνυμα για τις επαφές σας

Πολλοί διστάζουν να ενημερώσουν τους φίλους τους, από αμηχανία ή επειδή δεν ξέρουν τι να γράψουν. Ένα απλό, ψύχραιμο μήνυμα αρκεί, και καλό είναι να περιλαμβάνει τρία πράγματα:

• ότι ο λογαριασμός σας παραβιάστηκε και από ποια ώρα περίπου
• ότι δεν πρέπει να στείλουν χρήματα, κωδικούς ή στοιχεία κάρτας σε κανέναν που γράφει με το όνομά σας
• ότι θα τους ενημερώσετε εσείς όταν ανακτήσετε την πρόσβαση

Ζητήστε επίσης από όσους έλαβαν ύποπτα μηνύματα να μην απαντήσουν και να σας στείλουν στιγμιότυπο. Έτσι αποκτάτε εικόνα για το τι ζήτησε ο δράστης και από ποιους, και μπορείτε να προειδοποιήσετε προσωπικά όσους κινδυνεύουν περισσότερο, όπως μεγαλύτερους σε ηλικία συγγενείς.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε

Το γραφείο ιδιωτικών ερευνών του Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, βοηθά ιδιώτες και επιχειρήσεις μετά από παραβίαση λογαριασμών: με τεχνικό έλεγχο των δικών σας συσκευών, με καταγραφή και οργάνωση των στοιχείων για την καταγγελία και, όταν ένας λογαριασμός χρησιμοποιείται για παρενόχληση ή απάτη, με νόμιμη έρευνα στα κοινωνικά δίκτυα και σε δημόσιες πηγές. Δεν έχουμε πρόσβαση σε δεδομένα παρόχων, τα οποία αποκτώνται μόνο από τις αρχές.

Η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Καλέστε μας 24/7 στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε μας στο contact@ldi.gr.