SMS απάτης «από ΕΛΤΑ/τράπεζα»: πώς τα αναγνωρίζετε και τι κάνετε αν πατήσατε

«Το δέμα σας δεν μπορεί να παραδοθεί λόγω ελλιπούς διεύθυνσης». «Η κάρτα σας έχει απενεργοποιηθεί προσωρινά, επιβεβαιώστε τα στοιχεία σας». «Οφειλή τελών αποστολής 1,99 €». Σχεδόν όλοι έχουμε λάβει τέτοια μηνύματα. Τα SMS απάτης που υποδύονται τα ΕΛΤΑ, εταιρείες courier ή τράπεζες είναι από τις πιο διαδεδομένες μορφές phishing στην Ελλάδα, ακριβώς επειδή είναι απλά και πειστικά.

Ο στόχος τους είναι πάντα ο ίδιος: να σας κάνουν να πατήσετε έναν σύνδεσμο και να δώσετε στοιχεία κάρτας, κωδικούς e-banking ή τον κωδικό μίας χρήσης που λαμβάνετε με SMS. Σε αυτό το άρθρο θα δείτε πώς τα αναγνωρίζετε, και κυρίως τι κάνετε τα πρώτα λεπτά αν έχετε ήδη πατήσει.

Γιατί πετυχαίνουν

Τα μηνύματα αυτά δεν βασίζονται σε τεχνολογική εξυπνάδα, αλλά στην ανθρώπινη ψυχολογία:

• Χρονική πίεση. «Εντός 24 ωρών», «αλλιώς θα επιστραφεί», «αλλιώς θα κλειδωθεί ο λογαριασμός».
• Μικρό ποσό. Ένα ή δύο ευρώ δεν σας κάνουν καχύποπτους. Ο στόχος όμως δεν είναι το ποσό, είναι τα στοιχεία της κάρτας.
• Οικεία ονόματα. Μια υπηρεσία που χρησιμοποιείτε, η τράπεζα που έχετε.
• Σωστή στιγμή. Πολλοί από εμάς περιμένουμε κάποιο δέμα σχεδόν κάθε εβδομάδα.

Η πίεση αυτή είναι κομμάτι της λεγόμενης κοινωνικής μηχανικής, που εξηγούμε αναλυτικά στο άρθρο για την κοινωνική μηχανική.

Πώς αναγνωρίζετε ένα SMS απάτης

• Ο σύνδεσμος. Κοιτάξτε προσεκτικά τη διεύθυνση. Οι απατεώνες χρησιμοποιούν διευθύνσεις που μοιάζουν με τις πραγματικές, με μικρές αλλαγές, επιπλέον λέξεις ή περίεργες καταλήξεις. Επίσης, συντομευμένοι σύνδεσμοι που κρύβουν τον πραγματικό προορισμό είναι σήμα κινδύνου.
• Το αίτημα. Καμία σοβαρή τράπεζα δεν σας ζητά με SMS να «επιβεβαιώσετε» κωδικούς ή τον αριθμό της κάρτας σας μέσα από σύνδεσμο.
• Ο αποστολέας. Ένα μήνυμα από άγνωστο αριθμό κινητού, ή από αριθμό εξωτερικού, που παρουσιάζεται ως τράπεζα, είναι ύποπτο. Προσοχή όμως: οι απατεώνες μπορούν να εμφανίσουν και όνομα αποστολέα που μοιάζει γνήσιο, και το μήνυμα μπορεί να εμφανιστεί μέσα στην ίδια συνομιλία με τα αληθινά μηνύματα της τράπεζας.
• Η γλώσσα. Περίεργη σύνταξη, λάθη, έλλειψη τόνων, μίξη ελληνικών και λατινικών χαρακτήρων.
• Το γενικό περιεχόμενο. Δεν αναφέρει αριθμό αποστολής που μπορείτε να ελέγξετε, ούτε από ποιον στάλθηκε το δέμα.

Ο ασφαλέστερος κανόνας είναι απλός: ποτέ δεν πατάτε σύνδεσμο από SMS για να δώσετε στοιχεία. Αν θέλετε να ελέγξετε κάτι, ανοίγετε μόνοι σας την εφαρμογή της τράπεζας ή της εταιρείας ταχυμεταφορών, ή πληκτρολογείτε τη διεύθυνση της επίσημης ιστοσελίδας τους.

Οι παραλλαγές που κυκλοφορούν

• Το «δέμα σε αναμονή». Ζητά μικρό ποσό για «τέλη» ή «επαναπρογραμματισμό» και οδηγεί σε σελίδα πληρωμής με κάρτα.
• Η «ύποπτη συναλλαγή». Σας ενημερώνει ότι έγινε μια αγορά που δεν κάνατε και σας καλεί να «ακυρώσετε» μέσω συνδέσμου ή να τηλεφωνήσετε σε έναν αριθμό.
• Το τηλεφώνημα μετά το SMS. Λίγο μετά το μήνυμα, σας καλεί κάποιος που συστήνεται ως υπάλληλος της τράπεζας και σας ζητά να του διαβάσετε τον κωδικό που μόλις λάβατε «για να ακυρωθεί η συναλλαγή». Ο κωδικός αυτός, στην πραγματικότητα, εγκρίνει τη συναλλαγή.
• Η «επιστροφή φόρου» ή το «πρόστιμο». Υποδύονται δημόσιες υπηρεσίες και ζητούν στοιχεία για να σας «επιστρέψουν» χρήματα.
• Το «Μαμά, άλλαξα κινητό». Ένας άγνωστος αριθμός γράφει ως παιδί σας και ζητά επειγόντως χρήματα. Πριν από οτιδήποτε, τηλεφωνήστε στον παλιό, γνωστό αριθμό.

Τι κάνει μια πραγματική τράπεζα και τι ποτέ

Ένας εύκολος τρόπος να προστατευτείτε είναι να ξέρετε τι δεν θα συμβεί ποτέ σε μια γνήσια επικοινωνία. Οι τράπεζες και οι εταιρείες ταχυμεταφορών δεν σας ζητούν:

• να πληκτρολογήσετε ολόκληρο τον αριθμό της κάρτας και το CVV μέσα από σύνδεσμο σε SMS
• να τους διαβάσετε στο τηλέφωνο τον κωδικό μίας χρήσης που λάβατε
• να εγκαταστήσετε εφαρμογή «ασφαλείας» ή «απομακρυσμένης υποστήριξης» στο κινητό σας
• να μεταφέρετε τα χρήματά σας σε «ασφαλή λογαριασμό» για να προστατευτούν

Αν ακούσετε οποιοδήποτε από αυτά, κλείστε, ακόμη κι αν ο συνομιλητής σας ξέρει το όνομά σας, τα τελευταία ψηφία της κάρτας σας ή την τράπεζα που χρησιμοποιείτε. Μετά καλέστε εσείς την τράπεζα στον γνωστό, επίσημο αριθμό της. Ένας γνήσιος υπάλληλος δεν θα ενοχληθεί ποτέ από αυτή την προσοχή.

Πατήσατε τον σύνδεσμο: τι κάνετε τα πρώτα λεπτά

Αν διαβάζετε αυτό το άρθρο επειδή μόλις πατήσατε, μην πανικοβληθείτε. Οι επόμενες κινήσεις έχουν σημασία, και η ταχύτητα είναι το σημαντικότερο.

1. Αν δώσατε στοιχεία κάρτας ή κωδικούς e-banking, καλέστε αμέσως την τράπεζά σας στον αριθμό που αναγράφεται στο πίσω μέρος της κάρτας ή στην επίσημη ιστοσελίδα της. Ζητήστε να μπλοκαριστεί η κάρτα και να ελεγχθούν οι πρόσφατες συναλλαγές. Μην χρησιμοποιήσετε τηλέφωνο που αναφέρεται στο ύποπτο μήνυμα.
2. Αν μπορείτε, κλειδώστε την κάρτα και από την εφαρμογή της τράπεζας, όσο περιμένετε στη γραμμή.
3. Αλλάξτε κωδικούς σε e-banking και email, από άλλη συσκευή αν υποψιάζεστε ότι το κινητό σας έχει επηρεαστεί.
4. Αν εγκαταστήσατε εφαρμογή που σας ζήτησε η σελίδα, απενεργοποιήστε τα δεδομένα και το Wi-Fi, και μη χρησιμοποιήσετε τη συσκευή για τραπεζικές συναλλαγές μέχρι να ελεγχθεί.
5. Κρατήστε το μήνυμα, στιγμιότυπα της σελίδας και ό,τι άλλο θυμάστε. Μη διαγράψετε τίποτα.
6. Κάντε καταγγελία στην αστυνομία ή στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, ιδίως αν χάθηκαν χρήματα.
7. Παρακολουθήστε τις κινήσεις του λογαριασμού σας τις επόμενες εβδομάδες.

Μετά το περιστατικό

Ένα περιστατικό phishing αφήνει συχνά ανησυχία: μήπως το κινητό εξακολουθεί να είναι εκτεθειμένο; Μήπως τα στοιχεία μου χρησιμοποιηθούν ξανά; Μερικά πράγματα που βοηθούν:

• Ενεργοποιήστε έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων σε όλους τους σημαντικούς λογαριασμούς.
• Ελέγξτε τις εφαρμογές στο κινητό σας για κάτι που δεν αναγνωρίζετε, ιδίως εφαρμογές με δικαιώματα προσβασιμότητας ή διαχείρισης συσκευής.
• Προσέξτε τη δεύτερη απόπειρα. Όσοι έχουν πέσει θύματα μία φορά συχνά λαμβάνουν μετά μηνύματα ή κλήσεις που υπόσχονται «ανάκτηση χρημάτων». Είναι νέα απάτη.
• Αν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα στοιχεία σας χρησιμοποιούνται για νέους λογαριασμούς ή συμβάσεις, δείτε το άρθρο για την υποκλοπή ταυτότητας.

Αν το κινητό σας παρουσιάζει περίεργη συμπεριφορά μετά το περιστατικό, ένας επαγγελματικός έλεγχος κινητού τηλεφώνου εντοπίζει κακόβουλο λογισμικό και σας δίνει καθαρή εικόνα.

Προστατέψτε και τους δικούς σας

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία γονείς και συγγενείς είναι συχνά οι πιο ευάλωτοι σε αυτά τα μηνύματα, όχι επειδή είναι λιγότερο προσεκτικοί, αλλά επειδή δεν έχουν ακούσει για τα σενάρια. Μια σύντομη, ήρεμη κουβέντα κάνει μεγάλη διαφορά:

• «Η τράπεζα δεν θα σου ζητήσει ποτέ κωδικό με μήνυμα ή τηλέφωνο.»
• «Αν λάβεις κάτι τέτοιο, πάρε με πρώτα τηλέφωνο, όποια ώρα κι αν είναι.»
• «Αν κάποιος σου γράψει ότι είμαι εγώ με νέο κινητό, πάρε με στο παλιό.»

Για τις επιχειρήσεις, η ίδια λογική ισχύει για τους υπαλλήλους που διαχειρίζονται πληρωμές. Μια παραλλαγή αυτών των απατών στοχεύει ειδικά εταιρικούς λογαριασμούς, όπως εξηγούμε στο άρθρο για το CEO fraud και τα ψεύτικα τιμολόγια.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε

Στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, βοηθάμε ιδιώτες και επιχειρήσεις μετά από περιστατικά απάτης: με τεχνικό έλεγχο συσκευών, με καταγραφή των στοιχείων ώστε να υποστηρίξουν την καταγγελία και, όταν μια επιχείρηση πλήττεται συστηματικά, με έρευνα για τα οικονομικά εγκλήματα μέσα στα όρια του νόμου. Δεν έχουμε πρόσβαση σε τραπεζικά ή τηλεπικοινωνιακά δεδομένα, που αποκτώνται μόνο από τις αρχές.

Η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Καλέστε μας οποιαδήποτε ώρα στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε μας στο contact@ldi.gr.