Απάτες σε Vinted, Marketplace και αγγελίες: τα σενάρια και η προστασία

Οι πλατφόρμες αγγελιών έχουν αλλάξει τον τρόπο που πουλάμε και αγοράζουμε μεταχειρισμένα: ρούχα στο Vinted, έπιπλα και ηλεκτρονικά στο Facebook Marketplace, αυτοκίνητα και ακίνητα σε ελληνικές ιστοσελίδες αγγελιών. Μαζί με τη βολικότητα, όμως, ήρθαν και οι απάτες σε Vinted, Marketplace και αγγελίες, που ακολουθούν σενάρια τόσο επαναλαμβανόμενα ώστε, μόλις τα γνωρίσετε, θα τα αναγνωρίζετε αμέσως.

Αυτός ο οδηγός συγκεντρώνει τα πιο συχνά σενάρια, τα σημάδια που τα προδίδουν και τι κάνετε αν έχετε ήδη πέσει θύμα. Δεν χρειάζεται να γίνετε καχύποπτοι με όλους. Χρειάζεται να ξέρετε πού είναι οι παγίδες.

Όταν είστε ο πωλητής

Ο «αγοραστής» με τον σύνδεσμο πληρωμής

Είναι το πιο διαδεδομένο σενάριο. Ανεβάζετε μια αγγελία και μέσα σε λίγα λεπτά κάποιος δηλώνει ότι θέλει το προϊόν, χωρίς παζάρι και χωρίς πολλές ερωτήσεις. Σας λέει ότι θα πληρώσει μέσω «ασφαλούς συναλλαγής» ή ότι θα στείλει courier, και σας στέλνει σύνδεσμο για να «παραλάβετε» τα χρήματα.

Ο σύνδεσμος οδηγεί σε σελίδα που μοιάζει με της πλατφόρμας, μιας εταιρείας ταχυμεταφορών ή μιας τράπεζας, και σας ζητά στοιχεία κάρτας, κωδικούς e-banking ή τον κωδικό που θα λάβετε με SMS. Με αυτά, ο απατεώνας δεν σας στέλνει χρήματα. Τα παίρνει.

Ο κανόνας: για να λάβετε χρήματα δεν δίνετε ποτέ αριθμό κάρτας, CVV, κωδικό e-banking ή κωδικό μίας χρήσης.

Η μετακίνηση της συζήτησης εκτός πλατφόρμας

Ένα άλλο συνηθισμένο πρώτο βήμα είναι το αίτημα να συνεχίσετε σε μια εφαρμογή συνομιλίας, «γιατί εκεί απαντά πιο γρήγορα». Μόλις φύγετε από την πλατφόρμα, χάνετε την προστασία της και κάθε ίχνος της επικοινωνίας μέσα σε αυτήν.

Η επιστροφή «λάθος» προϊόντος

Πουλάτε κάτι, ο αγοραστής ισχυρίζεται ότι το προϊόν είναι ελαττωματικό ή διαφορετικό, και επιστρέφει κάτι άλλο, φθηνότερο ή χαλασμένο. Φωτογραφίζετε πάντα το προϊόν πριν τη συσκευασία, με εμφανή σειριακό αριθμό όπου υπάρχει, και κρατάτε τις φωτογραφίες.

Η υπερπληρωμή

Ο αγοραστής «κατά λάθος» στέλνει περισσότερα χρήματα και σας ζητά να του επιστρέψετε τη διαφορά. Η αρχική πληρωμή αποδεικνύεται αργότερα πλαστή ή ακυρώνεται, και η διαφορά που στείλατε έχει χαθεί.

Όταν είστε ο αγοραστής

Το προϊόν που δεν υπάρχει

Μια αγγελία με πολύ καλή τιμή, επαγγελματικές φωτογραφίες και ένας πωλητής που «βρίσκεται εκτός πόλης» και ζητά προκαταβολή για να σας το κρατήσει ή να το στείλει. Μετά την πληρωμή, ο λογαριασμός εξαφανίζεται. Το ίδιο σενάριο εφαρμόζεται συχνά και στα ενοίκια. Δείτε το άρθρο για τις απάτες με ενοίκια και προκαταβολές.

Η πληρωμή εκτός πλατφόρμας

Ο πωλητής σάς ζητά να πληρώσετε με έμβασμα, με κατάθεση σε λογαριασμό ή με «φίλους και οικογένεια» σε υπηρεσία πληρωμών, για να «γλιτώσετε την προμήθεια». Έτσι χάνετε κάθε δυνατότητα επιστροφής χρημάτων.

Ο ψεύτικος σύνδεσμος παρακολούθησης αποστολής

Σας στέλνουν αριθμό αποστολής ή σύνδεσμο για «τελωνειακά» ή «έξοδα αποστολής» που πρέπει να πληρωθούν. Πρόκειται για phishing, παρόμοιο με όσα περιγράφουμε στο άρθρο για τα SMS απάτης «από ΕΛΤΑ ή τράπεζα».

Τα ακριβά προϊόντα και οι απομιμήσεις

Επώνυμες τσάντες, παπούτσια, ρολόγια ή ηλεκτρονικά σε τιμή πολύ κάτω από την αγορά είναι συχνά απομιμήσεις. Περισσότερα για το φαινόμενο στο άρθρο για τις απομιμήσεις προϊόντων.

Τα σημάδια που επαναλαμβάνονται

Ανεξάρτητα από την πλατφόρμα, οι απάτες έχουν κοινά χαρακτηριστικά:

• Βιασύνη. «Υπάρχει κι άλλος ενδιαφερόμενος», «πρέπει να πληρώσετε σήμερα», «ο courier περιμένει».
• Μετακίνηση εκτός πλατφόρμας. Σε εφαρμογή συνομιλίας, email ή τηλέφωνο.
• Σύνδεσμοι. Κάθε σύνδεσμος που σας στέλνει ο άλλος και ζητά στοιχεία.
• Πρόσφατο ή άδειο προφίλ. Χωρίς αξιολογήσεις, χωρίς ιστορικό, με λίγες φωτογραφίες.
• Τιμή που δεν βγαίνει. Πολύ χαμηλή για αγορά, ή αγοραστής που δεν διαπραγματεύεται καθόλου.
• Δυσκολία στη φυσική συνάντηση. Ο πωλητής ποτέ δεν μπορεί να σας δείξει το προϊόν από κοντά.

Για ένα γρήγορο έλεγχο πριν από μια συναλλαγή, δείτε το εργαλείο σημάδια απάτης.

Πρακτικοί κανόνες προστασίας

1. Μένετε μέσα στην πλατφόρμα σε όλη τη διάρκεια της συνομιλίας και της πληρωμής.
2. Δεν πατάτε συνδέσμους που σας στέλνουν άγνωστοι. Αν χρειάζεται να ελέγξετε κάτι, ανοίγετε μόνοι σας την εφαρμογή.
3. Δεν δίνετε ποτέ κωδικό από SMS σε κανέναν, για κανέναν λόγο.
4. Για μεγάλα ποσά, συναντηθείτε σε δημόσιο, πολυσύχναστο σημείο, ιδανικά με συνοδεία, και ελέγξτε το προϊόν πριν πληρώσετε.
5. Ελέγξτε το προφίλ: αξιολογήσεις, ημερομηνία δημιουργίας, άλλες αγγελίες. Μια αντίστροφη αναζήτηση εικόνας δείχνει αν οι φωτογραφίες έχουν χρησιμοποιηθεί και αλλού.
6. Κρατάτε αρχείο: στιγμιότυπα της αγγελίας και της συνομιλίας, πριν ολοκληρωθεί η συναλλαγή.

Η φυσική συνάντηση, με ασφάλεια

Για ακριβά προϊόντα, η παράδοση από χέρι σε χέρι είναι συχνά η πιο ασφαλής επιλογή, αρκεί να γίνει σωστά:

• Επιλέξτε δημόσιο, πολυσύχναστο σημείο, όπως μια καφετέρια ή ένα εμπορικό κέντρο, σε ώρα με κόσμο. Αποφύγετε απομονωμένα σημεία, πάρκινγκ και συναντήσεις αργά το βράδυ.
• Μην πηγαίνετε μόνοι για μεγάλα ποσά, και ενημερώστε κάποιον για το πού θα βρίσκεστε.
• Ελέγξτε το προϊόν επιτόπου: λειτουργία, σειριακό αριθμό, κατάσταση. Για ηλεκτρονικά, βεβαιωθείτε ότι δεν είναι κλειδωμένα σε λογαριασμό άλλου.
• Προσοχή στα μετρητά μεγάλης αξίας, και στον πωλητή, και στον αγοραστή. Μια άμεση μεταφορά πίστωσης που βλέπετε να ολοκληρώνεται είναι συχνά πιο ασφαλής.
• Μη δίνετε τη διεύθυνση του σπιτιού σας σε αγνώστους, όσο φιλικοί κι αν φαίνονται στη συνομιλία.

Αν έχετε ήδη πέσει θύμα

Δεν φταίτε εσείς. Αυτά τα σενάρια σχεδιάζονται από ανθρώπους που ξέρουν πολύ καλά πώς να πιέσουν. Αυτό που μετράει τώρα είναι η ταχύτητα:

1. Αν δώσατε στοιχεία κάρτας ή κωδικούς, καλέστε αμέσως την τράπεζά σας στον αριθμό που αναγράφεται στην κάρτα ή στην επίσημη ιστοσελίδα της, για να μπλοκάρει την κάρτα και να εξετάσει τις συναλλαγές.
2. Αλλάξτε κωδικούς σε e-banking, email και στον λογαριασμό της πλατφόρμας.
3. Ανοίξτε αίτημα στην πλατφόρμα, αν η συναλλαγή έγινε μέσα από αυτήν.
4. Κρατήστε όλα τα στοιχεία και μη διαγράψετε τη συνομιλία.
5. Κάντε καταγγελία στην αστυνομία ή στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
6. Προσοχή στη «δεύτερη απάτη». Μετά από ένα περιστατικό, συχνά εμφανίζονται άτομα που υπόσχονται ότι θα «ανακτήσουν» τα χρήματά σας έναντι αμοιβής. Συνήθως είναι οι ίδιοι ή συνεργάτες τους.

Πότε έχει νόημα μια ιδιωτική έρευνα

Για ένα μικρό ποσό σε μια μεμονωμένη συναλλαγή, η καταγγελία στην πλατφόρμα, στην τράπεζα και στην αστυνομία είναι συνήθως ο πιο αναλογικός δρόμος, και θα σας το πούμε ειλικρινά. Μια ιδιωτική έρευνα έχει νόημα όταν το ποσό είναι σημαντικό, όταν υπάρχουν πολλά θύματα του ίδιου προσώπου, ή όταν μια επιχείρηση πλήττεται συστηματικά, για παράδειγμα από ψεύτικες αγγελίες με το όνομά της.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ιδιωτικός ερευνητής αναλύει δημόσια στοιχεία, όπως άλλες αγγελίες, προφίλ, φωτογραφίες και επαναλαμβανόμενα μοτίβα, και συγκεντρώνει τα ευρήματα σε γραπτή αναφορά για τον δικηγόρο σας και τις αρχές. Δεν αποκτά στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών ή τηλεφώνων, που μπορούν να ζητηθούν μόνο από τις αρχές μέσω νόμιμης διαδικασίας. Δείτε και τη σελίδα για τα οικονομικά εγκλήματα.

Πώς ξεκινάμε

Αν έχετε πέσει θύμα και δεν ξέρετε ποιο είναι το επόμενο βήμα, ή αν η επιχείρησή σας αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενες απάτες, μπορούμε να το συζητήσουμε. Το γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, προσφέρει δωρεάν, εμπιστευτική πρώτη συζήτηση, χωρίς δέσμευση, και γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από κάθε εργασία.

Καλέστε μας 24/7 στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε μας στο contact@ldi.gr.