Φωτογραφίες και βίντεο ως αποδεικτικά: τι πρέπει να προσέξετε

Μια ζημιά στο σπίτι από τον από πάνω όροφο. Ένα χτύπημα στο παρκαρισμένο αυτοκίνητο. Ένας εργαζόμενος που βγαίνει από την αποθήκη με ένα κουτί. Ο πρώην σύντροφος που εμφανίζεται στο σχολείο εκτός ωραρίου. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το πρώτο που κάνει σχεδόν κανείς είναι να βγάλει το κινητό. Και σωστά. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο ως αποδεικτικά όμως έχουν κανόνες, και τα περισσότερα λάθη γίνονται από καλή πρόθεση.

Ο οδηγός αυτός απευθύνεται σε εσάς, που μπορεί να έχετε ήδη υλικό ή να χρειαστεί να το δημιουργήσετε. Για το πώς αξιολογείται το υλικό ενός επαγγελματία ερευνητή, δείτε τον οδηγό πότε τα στοιχεία ενός ντετέκτιβ γίνονται δεκτά στο δικαστήριο. Η νομική αξιολόγηση του δικού σας υλικού ανήκει στον δικηγόρο σας.

Πριν πατήσετε το κουμπί: η νομιμότητα

Το πιο καλοτραβηγμένο βίντεο δεν έχει αξία αν αποκτήθηκε παράνομα. Το άρθρο 19§3 του Συντάγματος ορίζει ότι αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν κατά παράβαση της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της επικοινωνίας δεν λαμβάνονται υπόψη. Με απλά λόγια, αποφύγετε:

• καταγραφή ήχου συνομιλιών τρίτων χωρίς συναίνεση, που μπορεί να συνιστά αδίκημα κατά το άρθρο 370Α ΠΚ,
• λήψη μέσα σε ξένους ιδιωτικούς χώρους ή στο εσωτερικό τους μέσα από παράθυρα,
• κρυφή εγκατάσταση καμερών σε χώρους όπου δεν έχετε δικαίωμα,
• στιγμιότυπα από συσκευές ή λογαριασμούς άλλου ενήλικα.

Η καταγραφή ενός περιστατικού που σας αφορά, σε χώρο όπου βρίσκεστε νόμιμα, είναι διαφορετική περίπτωση. Όταν υπάρχει αμφιβολία, ρωτήστε πρώτα.

Η ίδια λογική ισχύει και για κάμερες ασφαλείας στο σπίτι ή στο κατάστημά σας: το υλικό τους μπορεί να είναι πολύτιμο, αρκεί η κάμερα να καλύπτει χώρους που δικαιούστε να καταγράφετε και να τηρούνται οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων. Μια κάμερα που «βλέπει» στο διπλανό μπαλκόνι μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα απ' όσα λύνει.

Πώς τραβάτε υλικό που «μιλάει»

Μια φωτογραφία κρίνεται από το αν δείχνει αδιαμφισβήτητα αυτό που ισχυρίζεστε. Μερικοί πρακτικοί κανόνες:

1. Από το γενικό στο ειδικό. Πρώτα μια ευρεία λήψη που δείχνει πού βρίσκεστε (πρόσοψη, πινακίδα δρόμου, αριθμός διαμερίσματος), μετά μεσαία, μετά κοντινή λεπτομέρεια.
2. Κλίμακα. Για ζημιές, βάλτε δίπλα ένα αντικείμενο γνωστού μεγέθους, ιδανικά μια μεζούρα.
3. Χρόνος. Αφήστε την αυτόματη καταγραφή ημερομηνίας και ώρας ενεργή. Αν είναι σημαντικό, φωτογραφίστε και κάτι που επιβεβαιώνει την ημέρα, όπως την οθόνη μιας εφαρμογής ειδήσεων.
4. Συνέχεια στο βίντεο. Ένα συνεχές βίντεο είναι πιο πειστικό από πολλά μικρά κομμάτια. Αποφύγετε να σταματάτε και να ξεκινάτε στα κρίσιμα σημεία.
5. Χωρίς σχόλια. Η αφήγηση με θυμό πάνω στο βίντεο δεν βοηθά και μπορεί να εκθέσει εσάς.
6. Χωρίς φίλτρα και λειτουργίες «ομορφιάς», που αλλοιώνουν την εικόνα από τη λήψη.

Μετά τη λήψη: εκεί χάνονται τα περισσότερα στοιχεία

Το αρχείο που μόλις δημιουργήσατε περιέχει, εκτός από την εικόνα, μεταδεδομένα: ημερομηνία, ώρα, μοντέλο συσκευής, ενίοτε τοποθεσία. Αυτά είναι συχνά το επιχείρημα απέναντι σε όποιον ισχυριστεί ότι το υλικό είναι παλιό ή αλλοιωμένο. Τα χάνετε εύκολα:

• Στέλνοντας το αρχείο μέσω εφαρμογών μηνυμάτων ή social media, που το συμπιέζουν.
• Επεξεργαζόμενοι το πρωτότυπο: περικοπή, περιστροφή, φίλτρα.
• Κρατώντας μόνο στιγμιότυπο οθόνης αντί για το αρχείο.
• Διαγράφοντας το αρχείο από τη συσκευή αφού «ανέβηκε» κάπου.

Η σωστή πρακτική είναι απλή: το πρωτότυπο μένει στη συσκευή, φτιάχνετε αμέσως αντίγραφο ασφαλείας σε υπολογιστή ή εξωτερικό δίσκο με αυτούσια μεταφορά αρχείων, και σημειώνετε σε ένα απλό αρχείο κειμένου πότε και πώς το τραβήξατε. Μην πουλήσετε και μην επαναφέρετε τη συσκευή όσο εκκρεμεί η υπόθεση.

Αν το υλικό βρίσκεται σε συσκευή που χάλασε, κλειδώθηκε ή διαγράφηκε κατά λάθος, η ανάκτηση δεδομένων από τη δική σας συσκευή είναι συχνά εφικτή, αρκεί να μη γίνουν πρόχειρες απόπειρες πριν.

Μην δημοσιεύσετε

Ο πειρασμός είναι μεγάλος: «να δουν όλοι τι μου έκανε». Η δημοσίευση φωτογραφιών ή βίντεο τρίτων στα social media μπορεί όμως να θέσει ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων (GDPR και ν. 4624/2019) ή δυσφήμισης, και να μετατρέψει εσάς σε υπόλογο. Επιπλέον, ειδοποιεί την άλλη πλευρά για το τι έχετε στα χέρια σας. Το υλικό σας ανήκει στον φάκελο του δικηγόρου, όχι στο timeline.

Η εποχή των deepfakes

Με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ο ισχυρισμός «αυτό είναι ψεύτικο» ακούγεται όλο και πιο συχνά. Η καλύτερη άμυνα δεν είναι τεχνολογική αλλά οργανωτική: πρωτότυπο αρχείο, συσκευή, μεταδεδομένα, σημειώσεις και, όπου γίνεται, ανεξάρτητη επιβεβαίωση, για παράδειγμα από μάρτυρα ή από απόδειξη επισκευής για τη ζημιά που φωτογραφίσατε. Όσο περισσότερα στοιχεία συγκλίνουν, τόσο δυσκολότερη η αμφισβήτηση.

Πότε χρειάζεται επαγγελματίας

Μόνοι σας μπορείτε να καταγράψετε περιστατικά που συμβαίνουν μπροστά σας. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου χρειάζεται σχεδιασμένη, διακριτική καταγραφή σε βάθος χρόνου, για παράδειγμα όταν τα περιστατικά γίνονται όταν λείπετε ή όταν η δική σας παρουσία θα προκαλούσε αντιπαράθεση. Εκεί η επαγγελματική συλλογή στοιχείων προσφέρει υλικό από δημόσιους χώρους, χρονολόγιο και έναν ερευνητή που μπορεί να καταθέσει για το πώς δημιουργήθηκε. Ο οδηγός για το τι κάνετε τις πρώτες ώρες μετά από μια διάρρηξη δείχνει πώς εφαρμόζονται αυτά σε μια συγκεκριμένη περίπτωση.

Πρακτικά σενάρια: τι κρατάτε σε κάθε περίπτωση

Ζημιά σε ακίνητο

Υγρασία από τον πάνω όροφο, ρωγμές μετά από εργασίες στο διπλανό οικόπεδο, φθορές από ενοικιαστή. Φωτογραφίστε τη ζημιά αμέσως, και ξανά σε τακτά διαστήματα, από τις ίδιες θέσεις, ώστε να φαίνεται η εξέλιξη. Κρατήστε αποδείξεις επισκευών και εκτιμήσεις τεχνικών, που επιβεβαιώνουν το υλικό από ανεξάρτητη πηγή.

Τροχαίο ή φθορά σε όχημα

Πριν μετακινηθούν τα οχήματα, εφόσον είναι ασφαλές: θέση των οχημάτων, πινακίδες, σημεία πρόσκρουσης, σήμανση του δρόμου, φωτεινοί σηματοδότες. Μετά, κοντινές λήψεις των ζημιών. Για επαναλαμβανόμενες φθορές σε παρκαρισμένο αυτοκίνητο, φωτογραφίζετε κάθε φορά και σημειώνετε τη θέση στάθμευσης και την ώρα που το αφήσατε.

Περιστατικό στον χώρο εργασίας

Ένας επιχειρηματίας που παρατηρεί ελλείψεις σε απόθεμα ή ύποπτες συμπεριφορές πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός. Η καταγραφή εργαζομένων με κάμερες υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες προστασίας δεδομένων, και πρόχειρες λύσεις μπορεί να ακυρώσουν μια κατά τα άλλα δίκαιη υπόθεση. Εδώ η συνεργασία με δικηγόρο και επαγγελματία ερευνητή από την αρχή είναι σχεδόν απαραίτητη.

Μηνύματα με φωτογραφίες ή βίντεο που λάβατε

Αν κάποιος σας έστειλε υλικό που χρειάζεται για μια υπόθεση, όπως απειλητικά βίντεο ή φωτογραφίες, μην το προωθήσετε και μην το «καθαρίσετε». Κρατήστε τη συνομιλία όπως είναι, με το αρχείο μέσα της, και ζητήστε συμβουλή για τη σωστή εξαγωγή.

Ένας μικρός κατάλογος ελέγχου

Πριν παραδώσετε υλικό στον δικηγόρο σας, ελέγξτε:

• Έχω το πρωτότυπο αρχείο, όχι μόνο αντίγραφο ή στιγμιότυπο;
• Υπάρχει αντίγραφο ασφαλείας σε δεύτερο μέσο;
• Έχω σημειώσει πότε, πού και πώς τραβήχτηκε;
• Υπάρχει κάτι που επιβεβαιώνει το υλικό ανεξάρτητα, όπως μάρτυρας ή απόδειξη;
• Είμαι βέβαιος ότι η λήψη έγινε νόμιμα;

Επόμενα βήματα

Αν έχετε ήδη φωτογραφίες ή βίντεο που μπορεί να χρειαστούν σε μια διαφορά, το πιο σημαντικό είναι να μην τα αγγίξετε πριν τα δει κάποιος που ξέρει. Ο ντετέκτιβ Πέτρος Δρόλιας, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε σωστά το υλικό σας και, όπου χρειάζεται, να το συμπληρώσει με νόμιμη έρευνα, σε συνεργασία με τον δικηγόρο σας.

Η πρώτη συνάντηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Καλέστε στο 210 321 2200 (24 ώρες) ή στο 699 321 2200, γράψτε στο contact@ldi.gr, ή κάντε μια πρώτη εκτίμηση της υπόθεσής σας online.