Υπάλληλος σε άδεια ασθενείας που εργάζεται αλλού: τι μπορεί να κάνει ο εργοδότης

Οι περισσότεροι εργαζόμενοι που παίρνουν άδεια ασθενείας είναι πράγματι άρρωστοι. Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να έχει κατά νου ένας εργοδότης πριν σχηματίσει οποιαδήποτε εντύπωση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου το μοτίβο δεν βγάζει νόημα: άδειες που πέφτουν πάντα Παρασκευή ή Δευτέρα, πληροφορίες από πελάτες ότι ο υπάλληλος εθεάθη να δουλεύει σε άλλη επιχείρηση, ένας συνάδελφος που «τον είδε στο συνεργείο του ξαδέρφου του».

Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε πώς αντιμετωπίζει νόμιμα ο εργοδότης έναν υπάλληλο σε άδεια ασθενείας που εργάζεται αλλού, τι μπορεί να τεκμηριώσει ένας ιδιωτικός ερευνητής και ποια λάθη κάνουν τη δική σας θέση πιο αδύναμη από του εργαζομένου.

Γιατί το ζήτημα είναι πιο λεπτό απ' ό,τι φαίνεται

Η άδεια ασθενείας συνδέεται με ιατρική βεβαίωση, και ο εργοδότης δεν είναι γιατρός. Δεν μπορεί να κρίνει αν ένας άνθρωπος με οσφυαλγία «επιτρέπεται» να πάει στο σούπερ μάρκετ ή αν κάποιος με κατάθλιψη «πρέπει» να μένει κλεισμένος στο σπίτι. Πολλές παθήσεις δεν φαίνονται, και η κίνηση εκτός σπιτιού δεν σημαίνει κατάχρηση.

Το ερώτημα που έχει νομική αξία είναι πιο συγκεκριμένο: εργάζεται ο υπάλληλος, σε άλλη επιχείρηση ή για δικό του λογαριασμό, την ίδια περίοδο που δηλώνει ανικανότητα για εργασία; Και αν ναι, ποιο είδος εργασίας, πόσο συχνά, σε ποιες ώρες;

Μια φωτογραφία του εργαζομένου σε μια καφετέρια δεν απαντά σε αυτό. Μια τεκμηριωμένη καταγραφή ότι ανοίγει κάθε πρωί ένα κατάστημα, εξυπηρετεί πελάτες και φορτώνει εμπορεύματα, ενδεχομένως ναι.

Τα σημάδια που συνήθως οδηγούν σε υποψία

Κανένα από τα παρακάτω δεν αποδεικνύει κάτι από μόνο του. Είναι όμως οι συνηθισμένοι λόγοι για τους οποίους ένας εργοδότης αρχίζει να αναρωτιέται.

• Άδειες ασθενείας που επαναλαμβάνονται σε περιόδους αιχμής κάποιου άλλου κλάδου, για παράδειγμα το καλοκαίρι σε τουριστική περιοχή.
• Συγκεκριμένες πληροφορίες από τρίτους, με τόπο και ώρα, και όχι απλώς «κάτι άκουσα».
• Ο εργαζόμενος έχει δεξιότητα με ζήτηση στην ελεύθερη αγορά, όπως τεχνίτης, οδηγός, μάγειρας ή λογιστής.
• Αναρτήσεις σε δημόσια προφίλ που δείχνουν επαγγελματική δραστηριότητα την περίοδο της άδειας.
• Εμφάνιση νέας επιχείρησης ή διακριτικού τίτλου που συνδέεται με τον εργαζόμενο ή με στενό του πρόσωπο.

Αν τέτοιες πληροφορίες συσσωρεύονται, η σωστή αντίδραση δεν είναι ο θυμός ούτε η άμεση αντιπαράθεση. Είναι η ψύχραιμη οργάνωση.

Τι μπορεί να κάνει νόμιμα ο εργοδότης

Ο εργοδότης έχει θεμιτό συμφέρον να γνωρίζει αν ένας εργαζόμενος παραβιάζει τις υποχρεώσεις του, ιδίως όταν η επιχείρηση επιβαρύνεται ή καλύπτει τη θέση με υπερωρίες άλλων. Αυτό το συμφέρον όμως ασκείται μέσα σε όρια.

Επιτρέπεται, με τη σωστή προετοιμασία:

• Η καταγραφή των αδειών και των ημερομηνιών τους σε ένα απλό χρονολόγιο.
• Η τήρηση των διαδικασιών που προβλέπει η νομοθεσία και ο κανονισμός της επιχείρησης για την προσκόμιση δικαιολογητικών. Τις λεπτομέρειες θα σας τις εξηγήσει ο δικηγόρος ή ο λογιστής σας.
• Η έρευνα σε δημόσιες πηγές, όπως δημόσια μητρώα επιχειρήσεων, δημόσιες αναρτήσεις και αγγελίες, για το αν ο εργαζόμενος διατηρεί άλλη δραστηριότητα.
• Η διακριτική παρατήρηση σε δημόσιους χώρους από επαγγελματία, αναλογική και περιορισμένη στο συγκεκριμένο ερώτημα.

Δεν επιτρέπεται:

• Η πρόσβαση στο προσωπικό κινητό, στο προσωπικό email ή στους λογαριασμούς του εργαζομένου στα κοινωνικά δίκτυα.
• Η κρυφή ηχογράφηση συνομιλιών, που απαγορεύεται από το άρθρο 370Α ΠΚ.
• Η τοποθέτηση GPS ή άλλης συσκευής εντοπισμού στο ιδιωτικό του όχημα.
• Η καταγραφή μέσα σε ιδιωτικούς χώρους, όπως το σπίτι του ή αυλή που δεν είναι ορατή από δημόσιο σημείο.
• Η αναζήτηση ιατρικών, τραπεζικών ή φορολογικών του στοιχείων.

Η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων εργαζομένου υπόκειται στον GDPR και στον ν. 4624/2019. Κάθε στοιχείο που συλλέγεται πρέπει να είναι αναγκαίο για τον σκοπό και να μη συλλέγεται τίποτα περισσότερο. Και κάτι ουσιαστικό: στοιχεία που αποκτήθηκαν παράνομα δεν γίνονται δεκτά στο δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 19§3 του Συντάγματος. Μια βιαστική «έρευνα» από τον ίδιο τον εργοδότη μπορεί να ακυρώσει μια κατά τα άλλα βάσιμη υπόθεση.

Πώς δουλεύει μια έρευνα από ιδιωτικό ερευνητή

Όταν ένας εργοδότης απευθύνεται στο γραφείο μας με τέτοια υποψία, η πρώτη δουλειά είναι να μετατρέψουμε την ανησυχία σε ένα σαφές, απαντήσιμο ερώτημα.

1. Συνάντηση και αξιολόγηση. Εξετάζουμε τι ακριβώς γνωρίζετε, από ποιον, και τι θέλετε να μάθετε. Αν οι πληροφορίες είναι αόριστες, θα σας το πούμε, και μπορεί να σας προτείνουμε να μην προχωρήσετε ακόμα.
2. Έλεγχος δημόσιων πηγών. Αναζητούμε αν υπάρχει επιχείρηση, διακριτικός τίτλος ή επαγγελματική παρουσία που συνδέεται με τον εργαζόμενο, με μεθόδους αντίστοιχες με εκείνες του ελέγχου συνεργατών.
3. Στοχευμένη παρατήρηση. Αν υπάρχει βάσιμη πληροφορία για τόπο και ώρα, ένας ερευνητής καταγράφει από δημόσιο χώρο αν και πώς ο εργαζόμενος εργάζεται. Δεν τον ακολουθούμε παντού, ούτε καταγράφουμε την ιδιωτική του ζωή.
4. Γραπτή αναφορά. Χρονολόγιο με ημερομηνίες και ώρες, περιγραφή της δραστηριότητας, φωτογραφικό ή οπτικοακουστικό υλικό από δημόσιους χώρους και σαφής διάκριση ανάμεσα σε ό,τι διαπιστώθηκε και σε ό,τι παραμένει ένδειξη.

Η αναφορά γράφεται ώστε να μπορεί να την αξιοποιήσει ο δικηγόρος σας. Για τη σωστή συλλογή στοιχείων σε υποθέσεις που μπορεί να καταλήξουν σε δικαστήριο, η μεθοδολογία έχει την ίδια σημασία με το εύρημα.

Τα λάθη που κάνουν συχνά οι εργοδότες

Η εμπειρία μας δείχνει ότι οι εργοδότες χάνουν τέτοιες υποθέσεις πιο συχνά από δικά τους λάθη παρά από έλλειψη στοιχείων.

• Αντιπαράθεση πριν από την τεκμηρίωση. Ένα τηλεφώνημα του τύπου «ξέρω τι κάνεις» δίνει στον εργαζόμενο χρόνο να σταματήσει, να αλλάξει πρόγραμμα ή να ετοιμάσει μια εξήγηση.
• «Έρευνα» από συναδέλφους. Όταν ένας συνάδελφος στέλνεται να «δει τι γίνεται» ή να βγάλει φωτογραφίες με το κινητό του, δημιουργούνται εντάσεις στο προσωπικό και αμφίβολα στοιχεία.
• Δημόσια σχόλια. Αναφορές μπροστά σε άλλους εργαζόμενους μπορεί να θεωρηθούν προσβλητικές και να στραφούν εναντίον της επιχείρησης.
• Υπερβολή στην έκταση. Η καταγραφή της οικογενειακής ζωής του εργαζομένου δεν προσθέτει τίποτα στην υπόθεση και θίγει δικαιώματα τρίτων.
• Απόφαση χωρίς δικηγόρο. Η εργατική νομοθεσία έχει διαδικασίες και προθεσμίες. Ο δικηγόρος σας πρέπει να συμμετέχει από την αρχή, όχι μόνο στο τέλος.

Για παράδειγμα

Ας υποθέσουμε ότι μια μικρή επιχείρηση εστίασης έχει έναν μάγειρα που παίρνει επανειλημμένα άδεια ασθενείας τα Σαββατοκύριακα. Ένας προμηθευτής αναφέρει ότι τον είδε να μαγειρεύει σε ταβέρνα σε άλλο προάστιο. Η επιχείρηση δεν ξέρει αν είναι αλήθεια ή αν πρόκειται για κάποιον που του μοιάζει.

Μια σωστή έρευνα εδώ θα ήταν στοχευμένη: έλεγχος αν η ταβέρνα υπάρχει και ποιος την εκμεταλλεύεται, και διακριτική παρατήρηση από δημόσιο σημείο σε μία ή δύο από τις ημέρες της επόμενης άδειας. Αν ο μάγειρας δεν εμφανιστεί, η επιχείρηση έχει μάθει κάτι εξίσου πολύτιμο. Αν εμφανιστεί και εργάζεται, υπάρχει πλέον τεκμηριωμένη βάση για να μιλήσει με τον δικηγόρο της.

Πρόληψη: καλύτερα από κάθε έρευνα

Οι περισσότερες τέτοιες καταστάσεις εμφανίζονται σε επιχειρήσεις όπου οι κανόνες είναι άγραφοι. Κάποια απλά μέτρα μειώνουν τον κίνδυνο:

• Γραπτός κανονισμός εργασίας που αναφέρει σαφώς τη διαδικασία για τις άδειες ασθενείας και τις υποχρεώσεις αποκλειστικότητας, όπου αυτές ισχύουν νόμιμα.
• Συνεπής εφαρμογή των κανόνων σε όλους, χωρίς εξαιρέσεις για «τους παλιούς».
• Καταγραφή των απουσιών με ημερομηνίες, ώστε τα μοτίβα να φαίνονται έγκαιρα.
• Ανοιχτή επικοινωνία. Μερικές φορές ένας εργαζόμενος που αναζητά δεύτερο εισόδημα το κάνει από οικονομική ανάγκη, και μια ειλικρινής συζήτηση για ωράριο ή αμοιβή λύνει το θέμα πριν γίνει διαφορά.

Αν σας απασχολούν και άλλα ζητήματα εμπιστοσύνης στην επιχείρηση, ίσως σας φανεί χρήσιμο το άρθρο μας για την υπεξαίρεση από υπάλληλο.

Επόμενα βήματα

Αν υποψιάζεστε ότι ένας υπάλληλος σε άδεια ασθενείας εργάζεται αλλού, μην κινηθείτε μόνοι σας. Μιλήστε πρώτα με τον δικηγόρο σας και με έναν ιδιωτικό ερευνητή που γνωρίζει τα όρια του νόμου. Η πρώτη συζήτηση με το γραφείο μας είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και θα λάβετε σαφές σχέδιο και γραπτή εκτίμηση κόστους πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία.

Καλέστε μας οποιαδήποτε ώρα στο 210 321 2200 ή δείτε πώς συνεργαζόμαστε με επιχειρήσεις.