Ο ντετέκτιβ ως μάρτυρας: κατάθεση και ένορκη βεβαίωση

Όταν μια έρευνα ολοκληρώνεται, ο πελάτης παίρνει στα χέρια του έναν φάκελο: αναφορά, χρονολόγιο, φωτογραφικό υλικό. Σε πολλές υποθέσεις όμως το ταξίδι δεν σταματά εκεί. Αν η άλλη πλευρά αμφισβητήσει τα ευρήματα, ο δικηγόρος σας μπορεί να χρειαστεί τον ντετέκτιβ ως μάρτυρα, είτε με ένορκη βεβαίωση είτε με εξέταση στο ακροατήριο.

Ο οδηγός αυτός εξηγεί σε γενικές γραμμές πώς λειτουργεί αυτό, ώστε να ξέρετε τι να περιμένετε. Οι δικονομικές λεπτομέρειες κάθε διαδικασίας είναι αντικείμενο του δικηγόρου σας.

Γιατί η μαρτυρία μετράει τόσο

Μια φωτογραφία δείχνει μια στιγμή. Δεν λέει από μόνη της ποιος την τράβηξε, από πού, γιατί εκείνη την ώρα, τι προηγήθηκε και τι ακολούθησε. Ο ιδιωτικός ερευνητής που ήταν παρών μπορεί να καλύψει αυτό το κενό: να συνδέσει το υλικό με τα γεγονότα και να απαντήσει σε ερωτήσεις.

Για τις γενικότερες προϋποθέσεις που κάνουν ένα στοιχείο αξιοποιήσιμο (νομιμότητα, γνησιότητα, συνάφεια), δείτε τον οδηγό πότε τα στοιχεία ενός ντετέκτιβ γίνονται δεκτά στο δικαστήριο. Εδώ εστιάζουμε στον ίδιο τον μάρτυρα.

Οι δύο βασικές μορφές μαρτυρίας

Ένορκη βεβαίωση

Σε αρκετές διαδικασίες, ιδίως στις αστικές και οικογενειακές υποθέσεις, η μαρτυρία δίνεται γραπτά, με ένορκη βεβαίωση ενώπιον των προσώπων που ορίζει ο νόμος, όπως ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου. Συνήθως προηγείται κλήτευση της άλλης πλευράς, σύμφωνα με τους κανόνες κάθε διαδικασίας, και ο δικηγόρος σας φροντίζει τον χρόνο και τον τύπο.

Στην ένορκη βεβαίωση ο ερευνητής περιγράφει με δικά του λόγια όσα αντιλήφθηκε: ημερομηνίες, τοποθεσίες, παρατηρήσεις, πώς δημιουργήθηκε και φυλάχθηκε το υλικό. Το κείμενο πρέπει να είναι ακριβές και νηφάλιο, χωρίς χαρακτηρισμούς και χωρίς συμπεράσματα που δεν στηρίζονται στα γεγονότα.

Εξέταση στο ακροατήριο

Σε άλλες διαδικασίες, και ιδίως στις ποινικές, ο μάρτυρας εξετάζεται προφορικά στο δικαστήριο. Τον ρωτά ο δικηγόρος της πλευράς που τον πρότεινε, στη συνέχεια η άλλη πλευρά και το δικαστήριο. Εδώ η μαρτυρία δοκιμάζεται σε πραγματικό χρόνο, και η συνέπεια με την αναφορά και τις σημειώσεις είναι κρίσιμη.

Τι μπορεί να καταθέσει ένας ιδιωτικός ερευνητής

Ο μάρτυρας καταθέτει για γεγονότα που αντιλήφθηκε ο ίδιος. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα:

• ότι βρισκόταν σε συγκεκριμένο δημόσιο σημείο σε συγκεκριμένη ώρα,
• τι είδε, με όση ακρίβεια το κατέγραψε τη στιγμή εκείνη,
• πώς δημιουργήθηκε το φωτογραφικό ή οπτικοακουστικό υλικό και πώς φυλάχθηκε,
• ποιες δημόσιες πηγές ή μητρώα συμβουλεύτηκε και τι προέκυψε από αυτές.

Αυτό που δεν κάνει ένας σοβαρός μάρτυρας είναι να εικάζει για προθέσεις, να «συμπληρώνει» κενά με λογικές υποθέσεις ή να μεταφέρει φήμες ως γεγονότα. Ένα «δεν γνωρίζω» στη σωστή στιγμή ενισχύει την αξιοπιστία· μια υπερβολή την καταρρέει.

Πώς χτίζεται μια μαρτυρία που αντέχει

Η προετοιμασία της μαρτυρίας ξεκινά στην πραγματικότητα την πρώτη μέρα της έρευνας, όχι λίγο πριν τη δίκη.

1. Σημειώσεις πεδίου την ώρα που συμβαίνουν τα γεγονότα. Ώρες, θέσεις, κινήσεις, καιρικές συνθήκες, ορατότητα. Είναι η βάση κάθε μεταγενέστερης κατάθεσης.
2. Αρχικά ψηφιακά αρχεία χωρίς επεξεργασία, με τα μεταδεδομένα τους, και αρχείο φύλαξης για το ποιος είχε πρόσβαση και πότε.
3. Αναφορά που λέει ακριβώς όσα τεκμηριώνονται, ώστε ο ερευνητής να μην χρειαστεί ποτέ να «υπερασπιστεί» μια διατύπωση που πήγε πιο μακριά από τα στοιχεία. Για το πώς δομείται μια τέτοια αναφορά, δείτε τι περιέχει μια επαγγελματική αναφορά ντετέκτιβ.
4. Επανεξέταση του φακέλου πριν την κατάθεση, μαζί με τον δικηγόρο, για να είναι νωπές οι λεπτομέρειες και να εντοπιστούν σημεία που η άλλη πλευρά πιθανόν θα αμφισβητήσει.

Οι ερωτήσεις της άλλης πλευράς

Ο δικηγόρος του αντιδίκου έχει κάθε δικαίωμα να ελέγξει τη μαρτυρία. Οι ερωτήσεις που ακούγονται συχνά είναι προβλέψιμες:

• «Πώς είστε βέβαιος ότι ήταν το ίδιο πρόσωπο;»
• «Από ποια απόσταση και με ποιο φως τραβήχτηκε η φωτογραφία;»
• «Ποιος σας πλήρωσε και τι σας ζήτησε να βρείτε;»
• «Γιατί δεν υπάρχει υλικό για το διάστημα από τις 18:00 έως τις 19:30;»
• «Είχατε πρόσβαση σε ιδιωτικό χώρο;»

Καμία από αυτές δεν είναι πρόβλημα όταν η έρευνα έγινε νόμιμα και η καταγραφή είναι πλήρης. Τα κενά εξηγούνται με ειλικρίνεια· η σχέση με τον πελάτη δεν κρύβεται· η μέθοδος περιγράφεται όπως ήταν. Ο ερευνητής δεν είναι «συνήγορος» του πελάτη στο εδώλιο του μάρτυρα· είναι μάρτυρας γεγονότων.

Τι πρέπει να ξέρει ο πελάτης

Αν η υπόθεσή σας ενδέχεται να καταλήξει στο δικαστήριο, μερικά πράγματα αξίζει να τα έχετε υπόψη από την αρχή:

• Ενημερώστε τον ερευνητή ότι υπάρχει πιθανή δικαστική χρήση. Αλλάζει τον τρόπο καταγραφής και φύλαξης.
• Βάλτε τον δικηγόρο σας στη συζήτηση νωρίς. Η συνεργασία δικηγόρου και ιδιωτικού ερευνητή αποδίδει περισσότερο όταν ξεκινά πριν από την έρευνα.
• Μην προσπαθήσετε να «κατευθύνετε» τη μαρτυρία. Ο μάρτυρας που φαίνεται καθοδηγημένος χάνει την αξία του.
• Κρατήστε ρεαλιστικές προσδοκίες. Η μαρτυρία ενισχύει τα ευρήματα· δεν μπορεί να προσθέσει όσα δεν βρέθηκαν.

Σε ορισμένες υποθέσεις, εκτός από τον ερευνητή, χρειάζονται και άλλοι μάρτυρες που δεν είναι εύκολο να βρεθούν. Εκεί βοηθά ο εντοπισμός μαρτύρων με νόμιμα μέσα.

Η μαρτυρία σε διαφορετικά είδη υποθέσεων

Η βασική αρχή, μαρτυρία μόνο για όσα αντιλήφθηκε ο ίδιος ο ερευνητής, ισχύει παντού. Η έμφαση όμως αλλάζει ανάλογα με την υπόθεση.

• Οικογενειακές διαφορές. Σε υποθέσεις επιμέλειας ή διατροφής, το βάρος πέφτει στη διάρκεια και στη συνέπεια των παρατηρήσεων: ένα μοτίβο που καταγράφηκε σε πολλές εβδομάδες. Ο ερευνητής πρέπει να μπορεί να εξηγήσει γιατί επέλεξε τις συγκεκριμένες ημέρες και ώρες.
• Εργατικές υποθέσεις. Όταν, για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος σε άδεια ασθενείας φέρεται να εργάζεται αλλού, η μαρτυρία εστιάζει σε συγκεκριμένα, επαληθεύσιμα γεγονότα σε δημόσιους χώρους, χωρίς ιατρικές εκτιμήσεις που δεν ανήκουν στον ερευνητή.
• Ασφαλιστικές υποθέσεις. Η ακρίβεια στις χρονικές και χωρικές λεπτομέρειες είναι κρίσιμη, γιατί συχνά συγκρίνεται με ιατρικά έγγραφα ή δηλώσεις του ασφαλισμένου.
• Επιχειρηματικές διαφορές. Εδώ η μαρτυρία συχνά αφορά και την έρευνα σε δημόσια μητρώα: ποια πηγή συμβουλεύτηκε ο ερευνητής, πότε, και πώς διασταύρωσε τα στοιχεία.

Ουδετερότητα: το πιο πολύτιμο χαρακτηριστικό

Ένας ιδιωτικός ερευνητής πληρώνεται από τον πελάτη του, και η άλλη πλευρά θα το επισημάνει σχεδόν πάντα. Αυτό δεν είναι πρόβλημα, αρκεί η μαρτυρία να μη μοιάζει με υπεράσπιση. Ο ερευνητής που αναφέρει και όσα δεν βρήκε, που διορθώνει μια λανθασμένη ερώτηση χωρίς ένταση, και που δεν χρησιμοποιεί φορτισμένες λέξεις, κερδίζει την εμπιστοσύνη του δικαστηρίου.

Γι' αυτό η καλή πρακτική είναι η αναφορά να καταγράφει και τα «αρνητικά» ευρήματα: ημέρες χωρίς καμία σχετική δραστηριότητα, ενδείξεις που δεν επιβεβαιώθηκαν. Αυτά δεν αποδυναμώνουν την υπόθεση. Δείχνουν ότι η έρευνα ήταν έντιμη, και κάνουν τα θετικά ευρήματα πιο πειστικά.

Για τον ίδιο λόγο, ο ερευνητής δεν συζητά την κατάθεσή του με άλλους μάρτυρες της ίδιας υπόθεσης και δεν «συντονίζει» εκδοχές. Κάθε μάρτυρας λέει τα δικά του.

Επόμενα βήματα

Το γραφείο του ιδιωτικού ερευνητή Πέτρου Δρόλια, με πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας και περισσότερες από 1.500 υποθέσεις, σχεδιάζει κάθε έρευνα με την προοπτική ότι μπορεί να χρειαστεί να σταθεί στο δικαστήριο. Η συλλογή στοιχείων γίνεται με τρόπο που επιτρέπει στον ερευνητή να καταθέσει με ακρίβεια, όταν και όπως το ζητήσει ο δικηγόρος σας.

Η πρώτη συνάντηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και ακολουθεί γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από οποιαδήποτε εργασία. Καλέστε στο 210 321 2200 (24 ώρες) ή στο 699 321 2200, ή γράψτε στο contact@ldi.gr.