Πλαστά φορτωτικά και εξαφανισμένα φορτία: πώς ερευνώνται

Στη ναυτιλία και στο διεθνές εμπόριο, η φορτωτική (bill of lading) δεν είναι απλώς ένα χαρτί. Αποδεικνύει την παραλαβή του εμπορεύματος, περιγράφει τους όρους μεταφοράς και, όταν είναι διαπραγματεύσιμη, αντιπροσωπεύει το ίδιο το φορτίο. Γι' αυτό η πλαστογράφηση ή η κατάχρησή της είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους να «εξαφανιστεί» ένα εμπόρευμα ή να πληρωθεί κάτι που δεν φορτώθηκε ποτέ.

Οι απάτες φορτίου αφορούν φορτωτές, παραλήπτες, πλοιοκτήτες, ναυλωτές, πράκτορες και ασφαλιστές. Συνήθως αποκαλύπτονται όταν είναι ήδη αργά: το εμπόρευμα έχει παραδοθεί αλλού, τα χρήματα έχουν μεταφερθεί, ο «αγοραστής» δεν απαντά. Ο οδηγός αυτός εξηγεί τα συνηθισμένα σενάρια, τα πρώτα βήματα και το πώς στήνεται μια νόμιμη ιδιωτική έρευνα.

Τα συνηθισμένα σενάρια

Πλαστή φορτωτική για είσπραξη πληρωμής

Ο πωλητής ή κάποιος που προσποιείται τον πωλητή παρουσιάζει φορτωτική για εμπόρευμα που δεν φορτώθηκε, ή φορτώθηκε σε μικρότερη ποσότητα ή διαφορετική ποιότητα. Με βάση αυτό το έγγραφο εισπράττει πληρωμή, για παράδειγμα μέσω πίστωσης ή τραπεζικού εμβάσματος. Όταν το πλοίο φτάσει, το φορτίο δεν αντιστοιχεί ή δεν υπάρχει.

Παράδοση χωρίς πρωτότυπη φορτωτική

Το φορτίο παραδίδεται στο λιμάνι προορισμού σε πρόσωπο που δεν έχει το πρωτότυπο της φορτωτικής, συχνά με επιστολή αποζημίωσης ή με πλαστά έγγραφα. Ο νόμιμος κάτοχος της φορτωτικής εμφανίζεται αργότερα και βρίσκει άδεια αποθήκη.

Διπλά ή πολλαπλά σετ φορτωτικών

Το ίδιο φορτίο «πωλείται» περισσότερες από μία φορές, με διαφορετικά σετ εγγράφων προς διαφορετικούς αγοραστές ή χρηματοδότες.

Παραλήπτες-φαντάσματα και κλεμμένες ταυτότητες εταιρειών

Ένας νέος πελάτης παραγγέλνει μεγάλη ποσότητα, χρησιμοποιώντας το όνομα και τα στοιχεία μιας υπαρκτής, αξιόπιστης εταιρείας, αλλά με διαφορετικά email, τηλέφωνα ή διεύθυνση παράδοσης. Το εμπόρευμα φτάνει σε αποθήκη που νοικιάστηκε για λίγες εβδομάδες. Δείτε και το άρθρο μας για το πώς ελέγχετε αν μια εταιρεία είναι υπαρκτή.

Αλλοιωμένα στοιχεία πληρωμής

Ένα email από τον «πράκτορα» ή τον «προμηθευτή» ενημερώνει για αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού. Είναι η ναυτιλιακή εκδοχή της απάτης με ψεύτικα τιμολόγια, που αναλύουμε στο άρθρο για το CEO fraud.

Εσωτερική συμμετοχή

Μερικές απάτες απαιτούν κάποιον «μέσα»: σε πρακτορείο, αποθήκη, τερματικό σταθμό ή πλήρωμα. Η εξέταση αυτής της πιθανότητας γίνεται πάντα διακριτικά, χωρίς προκατάληψη και με σεβασμό στα δικαιώματα των εργαζομένων.

Προειδοποιητικά σημάδια πριν από τη ζημιά

• νέος αντισυμβαλλόμενος με ασυνήθιστα ευνοϊκούς όρους ή βιασύνη να κλείσει η συναλλαγή
• email από domain που μοιάζει, αλλά δεν είναι ίδιο, με αυτό της γνωστής εταιρείας
• αλλαγή στοιχείων πληρωμής ή παραλήπτη την τελευταία στιγμή
• φορτωτική με ασυνέπειες σε ημερομηνίες, βάρη, αριθμούς εμπορευματοκιβωτίων ή σφραγίδων
• πίεση να παραδοθεί το φορτίο χωρίς πρωτότυπα έγγραφα
• πράκτορας ή διαμεταφορέας χωρίς σαφή, επαληθεύσιμη παρουσία

Τα πρώτα βήματα όταν υποψιάζεστε απάτη

1. Ειδοποιήστε δικηγόρο και ασφαλιστή. Οι προθεσμίες και οι υποχρεώσεις ενημέρωσης είναι συχνά αυστηρές.
2. Παγώστε τις κινήσεις. Μην αποδεσμεύσετε άλλα έγγραφα, πληρωμές ή φορτία μέχρι να ξεκαθαρίσει η εικόνα.
3. Διατηρήστε τα πρωτότυπα. Φορτωτικές, τιμολόγια, πιστοποιητικά, λίστες συσκευασίας, φωτογραφίες σφραγίδων, και την ηλεκτρονική αλληλογραφία στην αρχική της μορφή, με τις κεφαλίδες.
4. Συγκεντρώστε τα στοιχεία ταξιδιού. Όνομα πλοίου, ταξίδι, λιμάνια, αριθμοί εμπορευματοκιβωτίων, πράκτορες σε κάθε λιμάνι.
5. Μην επικοινωνήσετε με τον ύποπτο αντισυμβαλλόμενο χωρίς σχέδιο. Μια βιαστική ερώτηση μπορεί να τον ειδοποιήσει.

Πώς στήνεται η ιδιωτική έρευνα

Η έρευνα σε απάτη φορτίου συνδυάζει ανάλυση εγγράφων, έρευνα σε δημόσιες πηγές και επιτόπια δουλειά, συχνά σε περισσότερες από μία χώρες.

Ανάλυση της αλυσίδας εγγράφων

Σύγκριση φορτωτικών, τιμολογίων και αλληλογραφίας για ασυνέπειες. Ταυτοποίηση του ποιος εξέδωσε κάθε έγγραφο, πότε και από πού. Επαλήθευση, μέσα από επίσημες πηγές και απευθείας επικοινωνία με τους εκδότες, του αν τα έγγραφα αναγνωρίζονται από αυτούς που φέρονται να τα εξέδωσαν.

Έλεγχος των εμπλεκόμενων εταιρειών

Εταιρικά μητρώα, ιστορικό διευθύνσεων, διασυνδέσεις μεταξύ προσώπων και εταιρειών, πρόσφατες ιδρύσεις ή αλλαγές διοίκησης, δημοσιευμένες διαφορές. Η εικόνα που προκύπτει συχνά δείχνει ότι ο «αγοραστής» και ο «πράκτορας» συνδέονται.

Παρακολούθηση της διαδρομής του φορτίου

Με βάση τα στοιχεία του ταξιδιού, δημόσια διαθέσιμα δεδομένα κινήσεων πλοίων και πληροφορίες από λιμάνια και αποθήκες, αναζητείται πού εκφορτώθηκε το φορτίο, πού μεταφέρθηκε και αν έχει μεταπωληθεί.

Επιτόπια έρευνα

Επισκέψεις σε διευθύνσεις παράδοσης, αποθήκες και έδρες εταιρειών, για να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματική δραστηριότητα. Φωτογραφική τεκμηρίωση από δημόσιους χώρους. Εντοπισμός και, όπου χρειάζεται, συνέντευξη μαρτύρων που είναι πρόθυμοι να μιλήσουν.

Τα όρια

Ο ιδιωτικός ερευνητής δεν έχει πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς, τηλεπικοινωνιακά δεδομένα ή κρατικές βάσεις, ούτε μπαίνει σε email τρίτων. Όπου τα ίχνη οδηγούν σε τέτοια δεδομένα, η πρόσβαση γίνεται μέσω δικαστικών ή αστυνομικών διαδικασιών, που ο δικηγόρος σας μπορεί να κινήσει με βάση τα ευρήματα της έρευνας.

Ένα υποθετικό παράδειγμα

Για παράδειγμα, ένας Έλληνας εξαγωγέας λαμβάνει παραγγελία από μια εταιρεία του εξωτερικού που δεν γνωρίζει, με αναφορές σε γνωστό όνομα του κλάδου. Τα πρώτα φορτία πληρώνονται κανονικά, κάτι που χτίζει εμπιστοσύνη. Στο τέταρτο φορτίο, πολύ μεγαλύτερο, ζητείται παράδοση με πίστωση και αλλαγή του λιμανιού προορισμού. Η πληρωμή δεν φτάνει ποτέ, και η «εταιρεία» δεν απαντά.

Μια έρευνα σε τέτοιο σενάριο θα ξεκινούσε από την αλληλογραφία και τα domains, θα εξέταζε αν η εταιρεία-αγοραστής υπάρχει πράγματι στο μητρώο της χώρας της και αν τα στοιχεία της αντιστοιχούν σε αυτά που χρησιμοποιήθηκαν, θα ακολουθούσε το φορτίο στο νέο λιμάνι και θα αναζητούσε σε ποια αποθήκη ή σε ποιον αγοραστή κατέληξε. Η εικόνα αυτή, τεκμηριωμένη γραπτώς, είναι που επιτρέπει στον δικηγόρο να ζητήσει άμεσα μέτρα στη σωστή χώρα.

Πρόληψη στην επόμενη συναλλαγή

• Επαληθεύετε κάθε νέο αντισυμβαλλόμενο ανεξάρτητα, από επίσημα μητρώα και όχι μόνο από τα στοιχεία που σας έδωσε. Δείτε τον έλεγχο συνεργατών.
• Επιβεβαιώνετε κάθε αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού τηλεφωνικά, σε αριθμό που γνωρίζατε από πριν.
• Ελέγχετε τις φορτωτικές με τον μεταφορέα που φέρεται να τις εξέδωσε.
• Μην αποδέχεστε παράδοση χωρίς πρωτότυπα έγγραφα χωρίς νομική συμβουλή.
• Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν μια σχέση με καλό ιστορικό ζητά ξαφνικά μεγάλη ποσότητα με διαφορετικούς όρους.

Τι λαμβάνετε

• γραπτή αναφορά με αναλυτικό χρονολόγιο των συναλλαγών και των κινήσεων του φορτίου
• χάρτη των προσώπων και εταιρειών που εμπλέκονται και των μεταξύ τους σχέσεων
• φωτογραφικό υλικό και ευρήματα από επιτόπιους ελέγχους σε δημόσιους χώρους
• εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων ή του ίδιου του φορτίου, όπου αυτό είναι δυνατό
• προτάσεις για τα επόμενα βήματα, σε συνεννόηση με τον δικηγόρο ή τον ασφαλιστή σας

Περισσότερα για το ευρύτερο πεδίο στο άρθρο ναυτιλιακές έρευνες: απάτες φορτίων, πληρωμάτων και ναυλώσεων.

Πώς ξεκινάμε

Το γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με έδρα στην Αθήνα και πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, συνεργάζεται με ναυτιλιακές εταιρείες, ασφαλιστές και δικηγόρους σε ναυτιλιακά ζητήματα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Σε μια απάτη φορτίου ο χρόνος είναι κρίσιμος, γι' αυτό είμαστε διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο.

Η πρώτη συζήτηση είναι εμπιστευτική, δωρεάν και χωρίς δέσμευση. Μετά από αυτήν λαμβάνετε σαφές σχέδιο και γραπτή, εξατομικευμένη εκτίμηση κόστους πριν την έναρξη. Καλέστε στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε στο contact@ldi.gr.