Έφηβος και ουσίες: τα σημάδια και πώς να το συζητήσετε

Η υποψία ότι ο έφηβος κάνει χρήση ουσιών φέρνει στους γονείς φόβο, θυμό και ενοχή, συχνά μέσα στην ίδια ώρα. Το πρώτο που θέλουμε να πούμε είναι απλό: δεν είστε οι μόνοι και υπάρχει βοήθεια. Το δεύτερο είναι εξίσου σημαντικό: ο τρόπος που θα αντιδράσετε τις επόμενες ημέρες μετράει περισσότερο από το πόσο γρήγορα θα «βρείτε την αλήθεια».

Ως γραφείο ιδιωτικών ερευνών συναντάμε οικογένειες σε αυτή τη θέση. Ο ρόλος μας είναι περιορισμένος και συγκεκριμένος, και τον εξηγούμε παρακάτω. Ο κύριος δρόμος, όμως, περνά πάντα από τη συζήτηση με το παιδί και από την επαγγελματική υποστήριξη ειδικών στις εξαρτήσεις.

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος

Αν το παιδί σας έχει χάσει τις αισθήσεις του, αναπνέει με δυσκολία, έχει σπασμούς, έντονη σύγχυση ή υψηλό πυρετό μετά από πιθανή χρήση, καλέστε αμέσως το 166 (ΕΚΑΒ) ή το 112. Μείνετε μαζί του, μην του δώσετε τίποτα να πιει ή να φάει και προσπαθήστε να πείτε στους διασώστες τι μπορεί να έχει πάρει. Η ειλικρίνεια σε αυτή τη στιγμή προστατεύει τη ζωή του.

Τα σημάδια που αξίζουν προσοχή

Η εφηβεία από μόνη της φέρνει αλλαγές στη διάθεση, στον ύπνο και στις παρέες. Γι' αυτό δεν αναζητούμε ένα σημάδι, αλλά ένα μοτίβο που επιμένει για εβδομάδες.

Συμπεριφορά και καθημερινότητα

• Απότομη αλλαγή παρέας, με νέους φίλους που δεν θέλει να γνωρίσετε.
• Πτώση στις επιδόσεις, απουσίες ή «κοπάνες» που μαθαίνετε από το σχολείο.
• Εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που αγαπούσε, όπως άθληση, μουσική ή χόμπι.
• Αυξημένη μυστικότητα, κλειδωμένη πόρτα, κινητό που δεν αφήνεται ποτέ, ασαφείς απαντήσεις για το πού ήταν.
• Ανεξήγητες ανάγκες για χρήματα, ή χρήματα και αντικείμενα που λείπουν από το σπίτι.

Σωματικές ενδείξεις

• Κόκκινα μάτια, διεσταλμένες ή συσπασμένες κόρες, συχνή χρήση οφθαλμικών σταγόνων.
• Αλλαγές στον ύπνο και στην όρεξη, απώλεια βάρους, κούραση ή υπερκινητικότητα χωρίς εξήγηση.
• Ασυνήθιστες μυρωδιές στα ρούχα ή στο δωμάτιο, συχνή χρήση αρωμάτων για να τις καλύψει.
• Μικρά αντικείμενα όπως χαρτάκια, αναπτήρες, σακουλάκια ή συσκευές ατμίσματος, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα χρήση.

Συναισθηματικές αλλαγές

Ευερεθιστότητα, εκρήξεις θυμού, απομόνωση ή απάθεια. Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί τα ίδια σημάδια μπορεί να δείχνουν κατάθλιψη, άγχος ή εκφοβισμό. Συχνά η χρήση ουσιών είναι ο τρόπος του παιδιού να διαχειριστεί κάτι άλλο που δεν ξέρει να πει.

Για μια πιο οργανωμένη εικόνα, το εργαλείο μας για τα σημάδια κινδύνου στους εφήβους σας βοηθά να καταγράψετε τι παρατηρείτε πριν μιλήσετε με έναν ειδικό.

Πώς να ανοίξετε τη συζήτηση

Η πρώτη συζήτηση σπάνια είναι η τελευταία. Στόχος δεν είναι η ομολογία, αλλά να μείνει ανοιχτή η πόρτα.

1. Διαλέξτε τη στιγμή. Όχι όταν το παιδί είναι υπό την επήρεια, όχι μέσα σε καβγά, όχι μπροστά σε αδέλφια. Μια ήρεμη στιγμή, ιδανικά με τους δύο γονείς να έχουν συμφωνήσει από πριν τι θα πουν.
2. Ξεκινήστε από την παρατήρηση, όχι από την κατηγορία. «Βλέπω ότι τον τελευταίο καιρό κοιμάσαι πολύ και δεν πας στην προπόνηση. Ανησυχώ για σένα» λειτουργεί καλύτερα από το «ξέρω ότι παίρνεις ναρκωτικά».
3. Ακούστε περισσότερο απ' όσο μιλάτε. Κάντε ανοιχτές ερωτήσεις και αντέξτε τη σιωπή. Αν το παιδί πει κάτι, μην αντιδράσετε με πανικό, γιατί θα μάθει ότι η ειλικρίνεια τιμωρείται.
4. Πείτε καθαρά τα όρια και την αγάπη σας. Τα δύο συνυπάρχουν: «Δεν θα το δεχτώ, και θα είμαι δίπλα σου για να το αντιμετωπίσουμε».
5. Προτείνετε συγκεκριμένο επόμενο βήμα, όπως μια συνάντηση με έναν ειδικό. Μην το παρουσιάσετε ως τιμωρία, αλλά ως βοήθεια για όλη την οικογένεια.

Τι να αποφύγετε

• Απειλές που δεν θα εφαρμόσετε, ταπείνωση, συγκρίσεις με άλλα παιδιά.
• Ανακρίσεις με δεκάδες ερωτήσεις ή «παγίδες» για να το πιάσετε να λέει ψέματα.
• Κρυφή, γενικευμένη παρακολούθηση που, αν αποκαλυφθεί, καταστρέφει ό,τι εμπιστοσύνη έχει απομείνει.
• Να τα βάλετε μόνο με την παρέα. Οι φίλοι μπορεί να παίζουν ρόλο, όμως αν δεν αντιμετωπιστεί η αιτία, η παρέα απλώς θα αλλάξει.

Αν το παιδί παραδεχτεί τη χρήση

Η στιγμή που ο έφηβος λέει «ναι, έχω δοκιμάσει» είναι, παράδοξα, μια καλή στιγμή. Σημαίνει ότι σας εμπιστεύτηκε. Ευχαριστήστε το για την ειλικρίνειά του πριν πείτε οτιδήποτε άλλο, και κρατήστε τις αποφάσεις για αργότερα, όταν θα έχετε ηρεμήσει και εσείς.

Προσπαθήστε να καταλάβετε τρία πράγματα: τι χρησιμοποιεί, πόσο συχνά και γιατί. Μια περιστασιακή δοκιμή σε ένα πάρτι είναι διαφορετική από την καθημερινή χρήση για να «κοιμηθεί» ή για να αντέξει το άγχος. Ρωτήστε επίσης αν κάποιος του τις δίνει, αν χρωστάει χρήματα ή αν έχει δεχτεί πίεση να μεταφέρει κάτι για λογαριασμό άλλων. Αυτές οι απαντήσεις είναι πολύτιμες για τον ειδικό που θα σας καθοδηγήσει.

Φροντίστε και τον εαυτό σας

Οι γονείς συχνά εξαντλούνται, κατηγορούν ο ένας τον άλλον ή τον εαυτό τους. Η χρήση ουσιών από έναν έφηβο δεν είναι απόδειξη αποτυχίας σας. Μια ομάδα υποστήριξης γονέων ή μερικές συνεδρίες με σύμβουλο μπορούν να σας δώσουν τη σταθερότητα που χρειάζεται το παιδί σας να δει απέναντί του.

Επαγγελματική υποστήριξη: το σημαντικότερο βήμα

Η εξάρτηση και η πειραματική χρήση αντιμετωπίζονται καλύτερα όσο νωρίτερα εμπλακεί ένας ειδικός. Μπορείτε να απευθυνθείτε:

• στη γραμμή βοήθειας 1031 για θέματα εξαρτήσεων, για συμβουλή και κατεύθυνση
• στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων του δήμου ή της περιφέρειάς σας, που προσφέρει δωρεάν συμβουλευτική και σε γονείς
• στις δομές του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων για θεραπευτικά προγράμματα εφήβων
• στον παιδίατρο, σε έναν παιδοψυχίατρο ή στον ψυχολόγο του σχολείου

Πολλές δομές δουλεύουν πρώτα με τους γονείς, ακόμη κι αν το παιδί αρνείται αρχικά να συμμετάσχει. Αυτό από μόνο του αλλάζει συχνά τη δυναμική στο σπίτι.

Πότε και πώς μπορεί να βοηθήσει ένας ιδιωτικός ερευνητής

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι γονείς, παράλληλα με την υποστήριξη από ειδικούς, χρειάζονται αντικειμενική εικόνα: από πού προμηθεύεται το παιδί, αν ένας ενήλικος το εκμεταλλεύεται ή το χρησιμοποιεί για να διακινεί, αν έχει μπλεχτεί σε συμμορίες ανηλίκων ή αν δέχεται πιέσεις και απειλές.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έρευνα για ναρκωτικά σε ανηλίκους γίνεται διακριτικά και πάντα με προτεραιότητα την προστασία του παιδιού:

• παρατήρηση σε δημόσιους χώρους, όπως στη διαδρομή από το σχολείο ή σε σημεία όπου συχνάζει
• ταυτοποίηση προσώπων και χώρων που επανέρχονται
• έλεγχος δημόσιας διαδικτυακής δραστηριότητας και, με τη σύμφωνη γνώμη σας, συμβουλή για αναλογικά, ανάλογα με την ηλικία μέτρα στις συσκευές του παιδιού σας
• γραπτή αναφορά, που μπορεί να αξιοποιηθεί από τον ειδικό ή να δοθεί στην αστυνομία, αν υπάρχει διακίνηση από ενήλικες

Δεν παρακολουθούμε τις συνομιλίες άλλων παιδιών ή ενηλίκων, δεν εγκαθιστούμε κρυφά λογισμικό σε ξένες συσκευές και δεν αντιμετωπίζουμε ποτέ το παιδί σας ως «ύποπτο». Ο σκοπός είναι να το προστατέψουμε, όχι να το εκθέσουμε.

Επόμενα βήματα

Αν ανησυχείτε, ξεκινήστε από τη συζήτηση και την επαφή με έναν ειδικό. Αν χρειάζεστε στη συνέχεια να καταλάβετε το περιβάλλον που επηρεάζει το παιδί σας, μπορούμε να το συζητήσουμε σε μια δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση συνάντηση, όπου θα λάβετε ένα σαφές σχέδιο και γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από οποιαδήποτε ενέργεια.

Καλέστε μας οποιαδήποτε ώρα στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200. Για τα ψηφιακά ζητήματα που συχνά συνυπάρχουν, δείτε και τον οδηγό μας για τον διαδικτυακό εκφοβισμό.