Απιστία και διαζύγιο: τι μετράει πραγματικά

Όταν μια σχέση φτάνει στο σημείο του χωρισμού εξαιτίας μιας απιστίας, είναι φυσικό να θέλετε να αποδειχθεί ποιος έφταιξε. Ο πόνος και η αδικία ζητούν δικαίωση. Πολλοί άνθρωποι έρχονται στο γραφείο μας πεπεισμένοι ότι, αν τεκμηριώσουν την απιστία, θα «κερδίσουν» το διαζύγιο.

Η σχέση ανάμεσα σε απιστία και διαζύγιο στο σημερινό ελληνικό δίκαιο είναι πιο σύνθετη, και αξίζει να την καταλάβετε πριν πάρετε αποφάσεις. Σε αυτό το άρθρο δεν δίνουμε νομικές συμβουλές, που ανήκουν στον δικηγόρο σας. Εξηγούμε όμως, με βάση πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας δίπλα σε δικηγόρους οικογενειακού δικαίου, πού μπορεί να έχει αξία μια νόμιμη τεκμηρίωση και πού όχι.

Η απιστία δεν είναι πια «αιτία» με την παλιά έννοια

Για δεκαετίες, η μοιχεία ήταν ποινικό αδίκημα και ένας από τους λόγους διαζυγίου που έπρεπε να αποδειχθούν. Αυτό έχει αλλάξει εδώ και πολύ καιρό. Η μοιχεία δεν τιμωρείται ποινικά, και το διαζύγιο στηρίζεται κυρίως στον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης ή στη συναίνεση των συζύγων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι για να λυθεί ο γάμος δεν χρειάζεται συνήθως να αποδείξετε ότι ο άλλος σας απάτησε. Ένα διαζύγιο μπορεί να εκδοθεί χωρίς να εξεταστεί ποτέ η απιστία. Και όταν οι σύζυγοι συμφωνούν, το συναινετικό διαζύγιο αποφεύγει εντελώς την αντιπαράθεση.

Πού μπορεί λοιπόν να έχει σημασία η τεκμηρίωση

Αυτό δεν σημαίνει ότι η απιστία είναι πάντα νομικά αδιάφορη. Ανάλογα με την υπόθεση, και πάντα κατά την κρίση του δικηγόρου σας, η τεκμηρίωση συγκεκριμένων γεγονότων μπορεί να αφορά ζητήματα όπως:

• Τη διατροφή μεταξύ συζύγων. Ο νόμος επιτρέπει σε ορισμένες περιπτώσεις τον περιορισμό ή τον αποκλεισμό της διατροφής για σοβαρούς λόγους. Το αν η συμπεριφορά ενός συζύγου εμπίπτει σε αυτό είναι νομική εκτίμηση.
• Την πραγματική κατάσταση της οικογένειας. Για παράδειγμα, αν ο ένας σύζυγος ουσιαστικά συζεί με τρίτο πρόσωπο, αυτό μπορεί να επηρεάζει ζητήματα κατοικίας, εξόδων ή διατροφής.
• Την αξιοπιστία των ισχυρισμών. Σε μια διαμάχη, όταν ένα μέρος ισχυρίζεται κάτι που δεν ισχύει, για τα έσοδα, τις μετακινήσεις ή τη συμβίωση, η τεκμηρίωση δείχνει την πραγματικότητα.
• Τα παιδιά. Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, και το εξηγούμε παρακάτω.

Συχνά, λοιπόν, η αξία μιας έρευνας δεν είναι η «απόδειξη απιστίας» αλλά η τεκμηρίωση πραγματικών περιστατικών που έχουν νομικές συνέπειες.

Απιστία και παιδιά: τι εξετάζεται πραγματικά

Το κριτήριο για ό,τι αφορά τα παιδιά είναι το συμφέρον τους. Η απιστία ενός γονέα δεν τον καθιστά από μόνη της ακατάλληλο γονέα. Η πρόσφατη νομοθεσία δίνει μάλιστα έμφαση στη συμμετοχή και των δύο γονέων στη ζωή του παιδιού.

Αυτό που μπορεί να έχει σημασία είναι οι συνθήκες, όχι η σχέση καθαυτή. Για παράδειγμα, αν ένας γονέας αφήνει συστηματικά μικρά παιδιά χωρίς επίβλεψη για να συναντήσει κάποιον, ή αν τα εκθέτει σε πρόσωπο ή περιβάλλον που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλειά τους. Τέτοια περιστατικά αφορούν τη φροντίδα του παιδιού, όχι την απιστία. Για αυτό το θέμα, δείτε τον οδηγό μας επιμέλεια παιδιού: πώς τεκμηριώνεται η καθημερινότητα.

Και μια ανθρώπινη παρατήρηση: όσο πιο ήρεμα χειρίζονται οι γονείς τον χωρισμό, τόσο καλύτερα για τα παιδιά. Η τεκμηρίωση έχει θέση όταν υπάρχει πραγματικό ζήτημα, όχι ως όπλο.

Τι στοιχεία μετράνε, και τι γυρίζει εναντίον σας

Εδώ βρίσκεται το πιο συχνό λάθος. Στον θυμό της στιγμής, πολλοί άνθρωποι:

• φωτογραφίζουν μηνύματα από το κινητό του συζύγου τους
• μπαίνουν στο email ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του άλλου
• εγκαθιστούν εφαρμογές παρακολούθησης
• βάζουν GPS στο αυτοκίνητο
• ηχογραφούν κρυφά συνομιλίες του άλλου με τρίτους

Όλα αυτά προσκρούουν στο απόρρητο των επικοινωνιών, που προστατεύεται από το άρθρο 19 του Συντάγματος. Η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου ορίζει ότι τα αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν έτσι δεν λαμβάνονται υπόψη. Επιπλέον, το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα τιμωρεί την παράνομη παρακολούθηση και καταγραφή. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ότι εσείς βρίσκεστε σε δύσκολη θέση, σε μια υπόθεση όπου είχατε το δίκιο με το μέρος σας.

Αντίθετα, στοιχεία που συνήθως μπορούν να αξιοποιηθούν είναι:

• παρατήρηση και καταγραφή από ιδιωτικό ερευνητή σε δημόσιους χώρους, με χρονολόγιο
• η κατάθεση του ερευνητή ως μάρτυρα για όσα είδε
• δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, όπως δημόσιες αναρτήσεις
• μηνύματα που έχετε λάβει εσείς ως αποδέκτης
• καταθέσεις μαρτύρων που γνωρίζουν τα γεγονότα

Την τελική αξιολόγηση την κάνει πάντα το δικαστήριο. Περισσότερα για τη σωστή τεκμηρίωση στη σελίδα για τη συλλογή στοιχείων για δικαστική χρήση.

Η σωστή σειρά των βημάτων

Αν σκέφτεστε διαζύγιο και υποψιάζεστε απιστία, μια λογική σειρά είναι:

1. Μη δείξετε ακόμη τα χαρτιά σας. Μια πρόωρη αντιπαράθεση κάνει τον άλλον προσεκτικό και δυσκολεύει κάθε τεκμηρίωση.
2. Μιλήστε με δικηγόρο. Ρωτήστε τι έχει πραγματικά νομική σημασία στη δική σας περίπτωση: διατροφή, κατοικία, παιδιά, περιουσία.
3. Ορίστε τι χρειάζεται να τεκμηριωθεί. Όχι «τα πάντα», αλλά συγκεκριμένα γεγονότα που ο δικηγόρος κρίνει σημαντικά.
4. Αναθέστε μια στοχευμένη, νόμιμη έρευνα. Με σαφές ερώτημα, διάρκεια και γραπτή εκτίμηση κόστους.
5. Αποφασίστε με βάση τα ευρήματα. Μερικές φορές τα ευρήματα οδηγούν σε δικαστική διεκδίκηση. Άλλες φορές, σε μια πιο ήρεμη, συναινετική λύση, επειδή πλέον υπάρχει σαφής εικόνα.

Πριν αποφασίσετε: τρεις ερωτήσεις προς τον εαυτό σας

Η απόφαση για έρευνα σε αυτό το στάδιο δεν είναι μόνο νομική. Είναι και προσωπική. Πριν προχωρήσετε, αξίζει να απαντήσετε με ειλικρίνεια σε τρία ερωτήματα:

• Τι θα αλλάξει για μένα αν μάθω με βεβαιότητα; Για κάποιους ανθρώπους η βεβαιότητα είναι απαραίτητη για να κλείσουν ένα κεφάλαιο. Για άλλους, η απόφαση έχει ήδη παρθεί και η έρευνα δεν προσθέτει κάτι ουσιαστικό.
• Τι χρειάζεται ο δικηγόρος μου, και όχι τι θέλει ο θυμός μου; Η έρευνα που στοχεύει σε νομικά κρίσιμα γεγονότα είναι πιο σύντομη, πιο φθηνή και πιο χρήσιμη από μια έρευνα που απλώς επιβεβαιώνει τον πόνο.
• Πώς θα επηρεάσει τα παιδιά; Ακόμη κι αν τα ευρήματα σας δικαιώνουν, ο τρόπος που θα τα χρησιμοποιήσετε μπορεί να κάνει τον χωρισμό πιο ήπιο ή πιο σκληρό για εκείνα.

Δεν υπάρχουν σωστές και λάθος απαντήσεις. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα σε μια απόφαση που παίρνεται με καθαρό μυαλό και σε μια που παίρνεται τη χειρότερη νύχτα.

Ένα υποθετικό παράδειγμα

Για παράδειγμα, μια σύζυγος που σκέφτεται διαζύγιο υποψιάζεται ότι ο σύζυγός της συζεί ουσιαστικά με άλλο πρόσωπο σε διαφορετική διεύθυνση, ενώ δηλώνει ότι μένει σε συγγενείς και ότι το εισόδημά του έχει μειωθεί. Ο δικηγόρος της κρίνει ότι η πραγματική κατοικία και ο τρόπος ζωής του έχουν σημασία για τη διατροφή. Η έρευνα στοχεύει σε αυτό το συγκεκριμένο ερώτημα: πού διαμένει πράγματι και πώς κινείται, με παρατήρηση σε δημόσιους χώρους για ορισμένο διάστημα. Η γραπτή αναφορά παραδίδεται στον δικηγόρο, που αποφασίζει πώς θα την αξιοποιήσει.

Πώς ξεκινάμε

Αν βρίσκεστε σε αυτή τη δύσκολη θέση, δεν χρειάζεται να αποφασίσετε τα πάντα σήμερα. Ξεκινήστε με μια εμπιστευτική, δωρεάν συζήτηση χωρίς δέσμευση με το γραφείο του Πέτρου Δρόλια, στην Αιόλου 104 κοντά στην Ομόνοια. Αν έχετε ήδη δικηγόρο, μπορούμε να συναντηθούμε μαζί του. Συνεργαζόμαστε τακτικά με δικηγόρους οικογενειακού δικαίου.

Θα σας πούμε τι μπορεί να τεκμηριωθεί νόμιμα και, αν προχωρήσουμε, θα λάβετε γραπτή, εξατομικευμένη εκτίμηση κόστους πριν την έναρξη. Καλέστε μας 24 ώρες το 24ωρο στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή γράψτε στο contact@ldi.gr. Μπορείτε επίσης να διαβάσετε για το τεστ απιστίας και τη σχετική λίστα σημάδια απιστίας.