Απάτες γνωριμιών (romance scams): πώς τις αναγνωρίζετε πριν χάσετε χρήματα

Η απάτη γνωριμιών, γνωστή διεθνώς ως romance scam, είναι μία από τις πιο επώδυνες μορφές εξαπάτησης, γιατί δεν κλέβει μόνο χρήματα αλλά και εμπιστοσύνη. Το θύμα πιστεύει ότι έχει βρει έναν άνθρωπο που το καταλαβαίνει, και όταν φτάνει το πρώτο αίτημα για χρήματα, το συναίσθημα έχει ήδη προηγηθεί της λογικής.

Στο γραφείο ιδιωτικών ερευνών μας βλέπουμε αυτές τις υποθέσεις από δύο πλευρές: από ανθρώπους που θέλουν να επιβεβαιώσουν ότι η νέα τους γνωριμία είναι αληθινή, και από συγγενείς που ανησυχούν για έναν γονιό ή ένα αδέλφι. Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε πώς στήνεται μια τέτοια απάτη, ποια σημάδια την προδίδουν και ποια βήματα μπορείτε να κάνετε, νόμιμα και ψύχραιμα.

Πώς στήνεται μια απάτη γνωριμιών

Το σενάριο έχει αξιοσημείωτη σταθερότητα, ανεξάρτητα από την πλατφόρμα. Συνήθως ξεκινά σε μια εφαρμογή γνωριμιών, στα κοινωνικά δίκτυα ή ακόμη και με ένα «λάθος» μήνυμα σε εφαρμογή συνομιλίας.

1. Η προσέγγιση. Ένα ελκυστικό προφίλ, με φωτογραφίες που μοιάζουν επαγγελματικές, και μια ιστορία που προκαλεί θαυμασμό ή συμπόνια: γιατρός σε αποστολή, μηχανικός σε πλατφόρμα, στρατιωτικός στο εξωτερικό, χήρος ή χήρα με ένα παιδί.
2. Η γρήγορη οικειότητα. Καθημερινά μηνύματα από το πρωί ως το βράδυ, εξομολογήσεις, σχέδια για το μέλλον. Πολύ σύντομα ακούγονται φράσεις όπως «δεν έχω νιώσει ποτέ έτσι».
3. Η μεταφορά της συζήτησης. Ζητείται να φύγετε από την πλατφόρμα γνωριμιών και να μιλάτε σε μια ιδιωτική εφαρμογή, εκεί όπου δεν υπάρχει έλεγχος ούτε δυνατότητα αναφοράς του προφίλ.
4. Η κρίση. Ένα ξαφνικό πρόβλημα: δεσμευμένος λογαριασμός, εκτελωνισμός ενός δέματος, νοσοκομειακά έξοδα, εισιτήριο για να έρθει να σας δει.
5. Η κλιμάκωση. Μετά την πρώτη πληρωμή ακολουθούν κι άλλες, ενίοτε με την πρόταση μιας «σίγουρης» επένδυσης σε κρυπτονομίσματα, που υποτίθεται ότι θα λύσει όλα τα προβλήματα.

Συχνά πίσω από ένα προφίλ δεν βρίσκεται ένα πρόσωπο αλλά μια οργανωμένη ομάδα, που χρησιμοποιεί έτοιμα κείμενα και διαχειρίζεται πολλά «θύματα» ταυτόχρονα.

Τα σημάδια που πρέπει να σας κάνουν να σταματήσετε

Κανένα σημάδι μόνο του δεν αποδεικνύει απάτη. Όταν όμως συγκεντρώνονται τρία ή τέσσερα από τα παρακάτω, είναι ώρα για παύση και έλεγχο.

• Δεν γίνεται ποτέ βιντεοκλήση. Η κάμερα «χάλασε», το δίκτυο είναι κακό, η δουλειά δεν το επιτρέπει. Αν γίνει, κρατά λίγα δευτερόλεπτα με θολή εικόνα.
• Η συνάντηση αναβάλλεται διαρκώς, πάντα για λόγους που ακούγονται εύλογοι και πάντα την τελευταία στιγμή.
• Η ιστορία δεν δένει. Μικρές αντιφάσεις σε ηλικία, πόλη, όνομα παιδιού ή ημερομηνίες, ή ελληνικά που μοιάζουν με αυτόματη μετάφραση από κάποιον που λέει ότι είναι Έλληνας.
• Οι φωτογραφίες είναι «πολύ τέλειες» και δεν υπάρχουν καθημερινές, αυθόρμητες λήψεις με φίλους ή οικογένεια.
• Η σχέση προχωρά με ασυνήθιστη ταχύτητα και συνοδεύεται από πίεση να κρατήσετε τη γνωριμία μυστική από το περιβάλλον σας.
• Ζητούνται χρήματα με τρόπο που δεν αφήνει ίχνη: κάρτες δώρου, κρυπτονομίσματα, εμβάσματα σε τρίτους, «προσωρινή» χρήση του δικού σας λογαριασμού.
• Υπάρχει επείγον. Κάθε αίτημα συνοδεύεται από προθεσμία και συναισθηματική πίεση: «αν δεν με βοηθήσεις σήμερα, θα χάσω τα πάντα».

Ένας απλός κανόνας προστασίας: κανένα χρηματικό ποσό σε άνθρωπο που δεν έχετε συναντήσει από κοντά, όσο πειστική κι αν είναι η αιτία.

Τι μπορείτε να ελέγξετε μόνοι σας

Πριν από οποιαδήποτε επαγγελματική έρευνα, υπάρχουν μερικοί απλοί έλεγχοι που κάνετε μόνοι σας, χωρίς κανένα νομικό ρίσκο.

• Κάντε αντίστροφη αναζήτηση εικόνας στις φωτογραφίες του προφίλ. Αν εμφανίζονται με άλλα ονόματα ή ανήκουν σε γνωστό πρόσωπο, έχετε την απάντηση.
• Ζητήστε μια βιντεοκλήση σε ώρα της δικής σας επιλογής.
• Αναζητήστε το όνομα, την εταιρεία ή το νοσοκομείο που αναφέρει. Υπάρχει; Απασχολεί πράγματι αυτό το πρόσωπο;
• Συζητήστε τη γνωριμία με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε. Η ματιά ενός τρίτου, που δεν είναι συναισθηματικά εμπλεκόμενος, είναι πολύτιμη.

Αν θέλετε μια πιο οργανωμένη εικόνα, το εργαλείο μας για τα σημάδια απάτης σας βοηθά να βαθμολογήσετε τη δική σας περίπτωση.

Αν έχετε ήδη στείλει χρήματα: τα πρώτα βήματα

Πρώτα απ' όλα, δεν φταίτε εσείς. Αυτές οι ομάδες είναι επαγγελματίες της χειραγώγησης και εξαπατούν ανθρώπους κάθε μορφωτικού επιπέδου και ηλικίας. Η ντροπή είναι ο καλύτερος σύμμαχος του απατεώνα, γιατί καθυστερεί την αντίδραση.

1. Σταματήστε κάθε πληρωμή, όποια κι αν είναι η νέα ιστορία που θα ακούσετε. Συχνά μετά την αποκάλυψη εμφανίζεται κάποιος που υπόσχεται «ανάκτηση των χρημάτων» έναντι αμοιβής. Είναι συνήθως μέρος της ίδιας απάτης.
2. Επικοινωνήστε αμέσως με την τράπεζά σας ή την υπηρεσία πληρωμών, ώστε να εξεταστεί αν μπορεί να ανακοπεί ή να διερευνηθεί η συναλλαγή.
3. Μην σβήσετε τίποτα. Κρατήστε συνομιλίες, ονόματα χρηστών, αριθμούς τηλεφώνου, αποδείξεις πληρωμών, λογαριασμούς παραλήπτη και φωτογραφίες. Τραβήξτε στιγμιότυπα οθόνης με ορατή ημερομηνία.
4. Υποβάλετε καταγγελία στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ή σε οποιοδήποτε αστυνομικό τμήμα, και αναφέρετε το προφίλ στην πλατφόρμα.
5. Προστατέψτε τους λογαριασμούς σας. Αν έχετε δώσει κωδικούς ή εγκαταστήσει εφαρμογή απομακρυσμένης πρόσβασης κατ' εντολή του, αλλάξτε κωδικούς και ζητήστε έλεγχο της συσκευής σας.

Πού βοηθά ένας ιδιωτικός ερευνητής

Ο ρόλος του ντετέκτιβ σε μια απάτη γνωριμιών είναι συγκεκριμένος και πάντα νόμιμος. Δεν παραβιάζουμε λογαριασμούς, δεν διαβάζουμε ξένες συνομιλίες και δεν έχουμε πρόσβαση σε τραπεζικά ή τηλεπικοινωνιακά δεδομένα. Αυτά απαγορεύονται από το Σύνταγμα και τον ποινικό κώδικα και, επιπλέον, θα ακύρωναν κάθε αποδεικτική αξία.

Αυτό που κάνουμε είναι:

• Επαλήθευση ταυτότητας πριν από τη ζημιά. Ελέγχουμε, από δημόσιες πηγές, μητρώα και επιτόπιες πληροφορίες, αν το πρόσωπο υπάρχει, αν ζει εκεί που λέει και αν έχει το επάγγελμα που δηλώνει. Είναι η ίδια λογική με τον προγαμιαίο έλεγχο, προσαρμοσμένη σε μια νέα γνωριμία.
• Έρευνα ψηφιακού αποτυπώματος. Χαρτογραφούμε την παρουσία ενός προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα, εντοπίζουμε επαναχρησιμοποιημένες φωτογραφίες και ταυτίσεις με άλλα ψευδώνυμα.
• Οργάνωση του φακέλου. Συγκεντρώνουμε το υλικό σας σε χρονολόγιο με τεκμηριωμένα στοιχεία, ώστε η καταγγελία και η συνεργασία με τον δικηγόρο σας να είναι αποτελεσματικές.
• Επιτόπια διερεύνηση, όταν η υπόθεση έχει ελληνικό ή γνωστό διεθνές σκέλος, με τη βοήθεια του δικτύου συνεργατών μας.

Το παραδοτέο είναι μια γραπτή αναφορά, με σαφή διάκριση μεταξύ όσων έχουν επιβεβαιωθεί και όσων παραμένουν ενδείξεις.

Όταν ανησυχείτε για κάποιον δικό σας

Πολύ συχνά δεν είναι το ίδιο το θύμα που ζητά βοήθεια, αλλά ένα παιδί ή ένα αδέλφι που βλέπει έναν ηλικιωμένο γονιό να αποσύρεται, να κρύβει το κινητό και να ζητά δανεικά. Η απευθείας αντιπαράθεση σπάνια λειτουργεί, γιατί ο απατεώνας έχει ήδη προετοιμάσει το θύμα ότι «η οικογένεια δεν θα καταλάβει».

Πιο αποτελεσματικό είναι να κρατήσετε ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, να ζητήσετε να γνωρίσετε τον άνθρωπο αυτό και να προτείνετε μια κοινή βιντεοκλήση. Αν χρειάζεστε αντικειμενικά στοιχεία για να γίνει η συζήτηση, μια διακριτική έρευνα μπορεί να τα προσφέρει χωρίς να εκτεθεί κανείς.

Επόμενα βήματα

Αν έχετε αμφιβολίες για μια διαδικτυακή γνωριμία, δική σας ή κάποιου αγαπημένου σας προσώπου, μιλήστε μας πριν σταλεί το επόμενο ποσό. Η πρώτη συμβουλευτική συνάντηση είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και θα λάβετε σαφές σχέδιο και γραπτή εκτίμηση κόστους πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία.

Καλέστε μας όλο το 24ωρο στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, ή περιγράψτε την περίπτωσή σας μέσα από τον οδηγό υπόθεσης. Θα δείτε επίσης χρήσιμο το άρθρο μας για τον εκβιασμό με προσωπικό υλικό, μια απάτη που συχνά ξεκινά με τον ίδιο τρόπο.