Ντετέκτιβ και GDPR: τα προσωπικά δεδομένα σε μια ιδιωτική έρευνα

Όταν σκέφτεστε να απευθυνθείτε σε ντετέκτιβ, μια εύλογη απορία είναι πώς συμβαδίζει η ιδιωτική έρευνα με τον GDPR. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (Κανονισμός 2016/679) και ο ν. 4624/2019 που τον συμπληρώνει στην Ελλάδα δεν καταργούν το επάγγελμα του ιδιωτικού ερευνητή. Ορίζουν όμως με σαφήνεια ποια στοιχεία μπορούν να συλλεχθούν, για ποιον λόγο και με ποιον τρόπο.

Για εσάς ως πελάτη, αυτό έχει διπλή σημασία. Πρώτον, προστατεύει τα δικά σας δεδομένα, που θα μοιραστείτε με το γραφείο. Δεύτερον, καθορίζει αν τα ευρήματα θα σταθούν αργότερα, όταν τα δει ένας δικηγόρος ή ένα δικαστήριο.

Γιατί κάθε έρευνα είναι επεξεργασία προσωπικών δεδομένων

Ένα ονοματεπώνυμο, μια διεύθυνση, μια φωτογραφία από δημόσιο χώρο, ο αριθμός κυκλοφορίας ενός αυτοκινήτου, μια καταχώριση σε δημόσιο μητρώο: όλα αυτά είναι προσωπικά δεδομένα. Όταν ένας ιδιωτικός ερευνητής τα συλλέγει, τα οργανώνει σε χρονολόγιο και τα περιλαμβάνει σε μια γραπτή αναφορά, κάνει επεξεργασία δεδομένων με την έννοια του Κανονισμού.

Αυτό δεν είναι κάτι κακό ή ύποπτο. Είναι απλώς η νομική περιγραφή της δουλειάς. Το ερώτημα δεν είναι αν γίνεται επεξεργασία, αλλά αν γίνεται σωστά.

Οι αρχές που πρέπει να τηρεί μια νόμιμη έρευνα

Ο GDPR βασίζεται σε λίγες, κατανοητές αρχές. Μεταφρασμένες στην πράξη μιας ιδιωτικής έρευνας, σημαίνουν τα εξής.

Νόμιμη βάση και σαφής σκοπός

Κάθε έρευνα πρέπει να εξυπηρετεί ένα πραγματικό, θεμιτό συμφέρον: την υπεράσπιση ενός δικαιώματος σε επερχόμενη δίκη, τον εντοπισμό ενός οφειλέτη, την προστασία μιας επιχείρησης από απάτη, την τεκμηρίωση μιας διαφοράς για επιμέλεια παιδιού. Η απλή περιέργεια για τη ζωή κάποιου δεν είναι θεμιτό συμφέρον.

Γι' αυτό, στην πρώτη συζήτηση ένας σοβαρός ερευνητής θα σας ρωτήσει όχι μόνο τι θέλετε να μάθετε, αλλά και γιατί. Δεν πρόκειται για αδιακρισία. Είναι το θεμέλιο της νομιμότητας της υπόθεσής σας.

Ελαχιστοποίηση δεδομένων

Συλλέγεται μόνο ό,τι χρειάζεται για τον σκοπό. Αν η υπόθεση αφορά το αν ένας εργαζόμενος σε άδεια ασθενείας δουλεύει αλλού, δεν έχει θέση στην αναφορά η οικογενειακή του ζωή. Αν αφορά τον εντοπισμό μιας διεύθυνσης, δεν χρειάζεται καταγραφή των κοινωνικών του σχέσεων.

Η αρχή αυτή κάνει και την αναφορά καλύτερη: πιο εστιασμένη, πιο πειστική, χωρίς περιττό υλικό που μπορεί να προσβληθεί.

Ακρίβεια

Ό,τι καταγράφεται πρέπει να είναι επαληθευμένο ή να σημειώνεται ρητά ως ανεπιβεβαίωτο. Μια επαγγελματική αναφορά διαχωρίζει όσα παρατηρήθηκαν άμεσα από όσα προκύπτουν από πηγές τρίτων. Περισσότερα για αυτό στο άρθρο μας για το τι περιέχει μια επαγγελματική αναφορά ντετέκτιβ.

Περιορισμένη διατήρηση και ασφάλεια

Τα δεδομένα δεν κρατιούνται επ' αόριστον. Πρέπει να υπάρχει σαφής χρόνος διατήρησης, ασφαλής φύλαξη και περιορισμένη πρόσβαση. Το ίδιο ισχύει για τα δικά σας στοιχεία: όσα μοιράζεστε στην πρώτη συνάντηση δεν πρέπει να καταλήγουν σε ανοιχτά email, κοινόχρηστους φακέλους ή συνομιλίες σε εφαρμογές που δεν ελέγχονται.

Τι επιτρέπεται και τι αποκλείεται

Η πρακτική διάκριση που βοηθά τους περισσότερους πελάτες είναι η εξής.

Νόμιμα μπορούν να αξιοποιηθούν, εφόσον υπάρχει θεμιτός σκοπός:

• δημόσια μητρώα και δημοσιευμένες πληροφορίες, όπως εταιρικά στοιχεία ή δημοσιεύσεις σε επίσημα έντυπα
• δημόσια διαθέσιμο περιεχόμενο στο διαδίκτυο, με κρίση για το τι είναι πράγματι δημόσιο
• παρατήρηση και φωτογραφική ή οπτικοακουστική καταγραφή σε δημόσιους χώρους
• επιτόπιες διακριτικές πληροφορίες από τη γειτονιά ή τον επαγγελματικό χώρο
• στοιχεία που σας ανήκουν ή που σας έχουν νόμιμα κοινοποιηθεί

Αποκλείονται, ανεξάρτητα από το πόσο σοβαρή είναι η υπόθεση:

• υποκλοπή ή καταγραφή επικοινωνιών τρίτων, που τιμωρείται από το άρθρο 370Α ΠΚ
• πρόσβαση σε λογαριασμούς, email ή συσκευές άλλου ενήλικα
• κρυφή τοποθέτηση GPS ή spyware σε αυτοκίνητο ή κινητό άλλου ενήλικα
• πρόσβαση σε τραπεζικό απόρρητο, τηλεπικοινωνιακά δεδομένα, φορολογικά στοιχεία ή αστυνομικές βάσεις
• καταγραφή μέσα σε ιδιωτικούς χώρους όπου το πρόσωπο έχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας

Το άρθρο 19 του Συντάγματος ορίζει ότι τα αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν με παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών δεν λαμβάνονται υπόψη (άρθρο 19§3). Με άλλα λόγια, ένα παράνομο «εύρημα» δεν σας βοηθά. Σας εκθέτει. Αναλύουμε τα όρια συνολικά στο άρθρο τι επιτρέπεται σε έναν ντετέκτιβ στην Ελλάδα.

Τα δικαιώματα του προσώπου που ερευνάται

Ο GDPR δίνει δικαιώματα σε κάθε υποκείμενο δεδομένων, όπως το δικαίωμα ενημέρωσης και πρόσβασης. Σε μια έρευνα, όμως, η άμεση ενημέρωση του ερευνώμενου θα ακύρωνε τον σκοπό της. Ο Κανονισμός και ο ν. 4624/2019 προβλέπουν περιορισμούς σε τέτοιες περιπτώσεις, ιδίως όταν η επεξεργασία γίνεται για τη θεμελίωση, άσκηση ή υποστήριξη νομικών αξιώσεων.

Οι περιορισμοί αυτοί δεν είναι λευκή επιταγή. Ισχύουν μόνο όσο υπάρχει πραγματικός και τεκμηριωμένος σκοπός, και μόνο στον βαθμό που χρειάζεται. Γι' αυτό η αναλογικότητα είναι κεντρική σε κάθε σχέδιο έρευνας: όσο πιο διεισδυτική η μέθοδος, τόσο ισχυρότερη πρέπει να είναι η αιτιολόγηση.

Τα δικά σας δεδομένα ως πελάτη

Συχνά ξεχνάμε ότι και ο πελάτης μοιράζεται πολύ ευαίσθητες πληροφορίες: λεπτομέρειες για τη σχέση του, την υγεία ενός μέλους της οικογένειας, οικονομικές δυσκολίες, εσωτερικά ζητήματα μιας επιχείρησης. Αυτά τα στοιχεία χρειάζονται την ίδια προσοχή.

Πριν ξεκινήσετε, ρωτήστε:

1. Ποιος θα έχει πρόσβαση στα στοιχεία της υπόθεσής μου;
2. Πώς θα επικοινωνούμε, σε ποιες ώρες και σε ποιο τηλέφωνο ή email;
3. Πώς θα παραλάβω την αναφορά και το υλικό;
4. Για πόσο θα διατηρηθούν τα στοιχεία και τι θα γίνει μετά;
5. Θα χρησιμοποιηθούν συνεργάτες σε άλλη πόλη ή χώρα και πώς δεσμεύονται για την εχεμύθεια;

Οι απαντήσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένες. Μια γενική διαβεβαίωση ότι «όλα είναι εμπιστευτικά» δεν αρκεί.

Τι σημαίνει αυτό για τη δικαστική αξιοποίηση

Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρεί κανείς τη συμμόρφωση με τον GDPR γραφειοκρατικό εμπόδιο. Στην πράξη, μια έρευνα σχεδιασμένη με βάση τον Κανονισμό είναι αυτή που ο δικηγόρος σας θα μπορέσει να αξιοποιήσει χωρίς φόβο. Η τεκμηρίωση της πηγής κάθε στοιχείου, ο περιορισμός σε όσα σχετίζονται με την υπόθεση και η νόμιμη μέθοδος συλλογής είναι ακριβώς αυτά που εξετάζει η αντίδικη πλευρά όταν προσπαθεί να αμφισβητήσει τα ευρήματα.

Για τον λόγο αυτό, σε υποθέσεις που ενδέχεται να φτάσουν στο δικαστήριο, προτείνουμε η έρευνα να σχεδιάζεται σε συνεννόηση με τον δικηγόρο σας από την αρχή. Δείτε και το άρθρο πότε τα στοιχεία ενός ντετέκτιβ γίνονται δεκτά στο δικαστήριο.

Όταν τα δικά σας δεδομένα κυκλοφορούν παράνομα

Ο GDPR δεν αφορά μόνο το τι κάνει ο ερευνητής. Πολλοί απευθύνονται σε γραφείο ιδιωτικών ερευνών επειδή οι δικές τους πληροφορίες έχουν εκτεθεί: διευθύνσεις, φωτογραφίες ή ψευδείς ισχυρισμοί που αναρτήθηκαν χωρίς τη συναίνεσή τους. Εκεί ο Κανονισμός γίνεται εργαλείο προστασίας, μέσα από αιτήματα διαγραφής προς πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης και, όπου χρειάζεται, προσφυγή στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με τη βοήθεια δικηγόρου. Περισσότερα στη σελίδα για την αφαίρεση πληροφοριών από το διαδίκτυο.

Πώς ξεκινάμε μια έρευνα με σεβασμό στα δεδομένα

Στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια, με άδεια 4891/7/1/90-δ’ και πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, κάθε υπόθεση ξεκινά από τον σκοπό: τι χρειάζεστε να αποδείξετε ή να μάθετε και ποια είναι η πιο αναλογική, νόμιμη διαδρομή για να φτάσετε εκεί. Ακολουθεί ένα σαφές σχέδιο και γραπτή, εξατομικευμένη εκτίμηση κόστους πριν την έναρξη.

Η πρώτη συζήτηση είναι εμπιστευτική, δωρεάν και χωρίς δέσμευση. Μπορείτε να μας καλέσετε 24 ώρες το 24ωρο στο 210 321 2200 ή στο 699 321 2200, να γράψετε στο contact@ldi.gr ή να επισκεφθείτε το γραφείο μας στην Αιόλου 104, κοντά στην Ομόνοια. Αν προτιμάτε να ξεκινήσετε μόνοι σας, ο οδηγός υπόθεσης σας βοηθά να οργανώσετε τα στοιχεία σας πριν μιλήσουμε.